ذكر اللَّه اربعين يوما - إلَّا زهّده اللَّه تعالى في الدُّنيا و بصّره دائها و دوائها و أثبت الحكمة في قلبه و أنطق بها لسانه » ( 1 ) ( هيچ بنده اى در ايمان به خدا چهل روز اخلاص نورزيد [ يا فرمود : هيچ بنده چهل روز ذكر خدا را صحيح و كامل و زيبا بجاى نياورد ] مگر اين كه خداوند او را در دنيا بمقام زهد و پارسائى رسانيد و او را بر درد و دواى دنيا بينا ساخت و حكمت را در قلبش جايگير نمود و زبانش را به آن گويا فرمود ) مضمون اين روايت بطور فراوان نقل شده است . توضيح اين مضمون چنين است ، كه يكى از مختصات فوق العاده سازنده و با ارزش اخلاص اينست كه هر چه دوام و استمرار پيدا كند ، قلب آدمى نورانىتر و به شناخت اصول بنيادين هستى و « حيات معقول » موفقتر مىگردد . البته چهل روز كه يك عدد خاص و در گذرگاه گرديدن از ارزش مخصوصى برخوردار است ، براى بروز اثر اخلاص مطرح شده است و معلوم است كه هر چه بيشتر دوام و استمرار پيدا كند به همان مقدار قلب انسان بيشتر آمادهء پذيرش عنايت خداوندى مىگردد ، چنان كه اگر كمتر از چهل روز باشد و لو يك روز هم كه بوده باشد ، اخلاص اثر خود را خواهد بخشيد .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 210
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢١٠
آيينهء دل چون شود صافى و پاك
نقشها بينى برون از آب و خاك
هم ببينى نقش و هم نقاش را
فرش دولت را و هم فراش را
آيينهء دل صاف بايد تا در او
واشناسى صورت زشت از نكو
مولوى
اين مطلب كه تقوى و اخلاص عامل افزايش آگاهى و موجب بروز دانستنيهاى حياتى مىباشد ، هم از مشاهدات فراوان اثبات مىشود و هم در منابع اسلامى بطور فراوان گوشزد شده است . مانند : * ( وَاتَّقُوا الله وَيُعَلِّمُكُمُ الله ) * ( 2 )
هامش
( 1 ) مأخذ مزبور ص 400 .
( 2 ) البقرة آيه 282 براى مطالعهء روايات ديگر به كتاب الوافى ج 3 ص 328 و 329 ملا محسن فيض كاشانى مراجعه شود .