* ( وَالَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا ) * ( 1 ) ( و آنان كه در راه ما مجاهدت مىورزند ، ما آنانرا به راههاى خود هدايت مىكنيم ) . از مجموع ملاحظات در منابع اوليهء اسلام كه موافق حكم عقل و فطرت سليم است ، به اين نتيجه مىرسيم كه خداوند متعال چنين مقرر فرموده است كه اراده و حركت روح انسانى را كه بطور جدى صورت بگيرد ، پاسخ مثبت بدهد و راه را براى آن اراده و حركت هموار بسازد و قواى آدمى را بيشتر تقويت نمايد . اين سنت الهى در قرآن مجيد با بيانات مختلفى گوشزد شده است ، مانند : * ( مَنْ كانَ يُرِيدُ الْعاجِلَةَ عَجَّلْنا لَه فِيها ما نَشاءُ لِمَنْ نُرِيدُ ثُمَّ جَعَلْنا لَه جَهَنَّمَ يَصْلاها مَذْمُوماً مَدْحُوراً . وَمَنْ أَرادَ الآخِرَةَ وَسَعى لَها سَعْيَها وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِكَ كانَ سَعْيُهُمْ مَشْكُوراً . كُلاًّ نُمِدُّ هؤُلاءِ وَهَؤُلاءِ مِنْ عَطاءِ رَبِّكَ وَما كانَ عَطاءُ رَبِّكَ مَحْظُوراً ) * ( 2 ) ( كسى كه متاع و مزاياى زودگذر دنيا را بخواهد ، در اين دنيا آنچه را كه مطابق مشيت ما است ، براى كسى كه اراده كنيم ، در همين دنياى زودگذر خواهيم داد و سپس براى او دوزخ را قرار مىدهيم كه در حالى كه مورد توبيخ و دور از رحمت ما است ، در آتشش بسوزد . و كسى كه آخرت را بخواهد و براى وصول به امتيازات آن بكوشد در حالى كه با ايمان است ، سعى و كوشش آنان به نتيجه خواهد رسيد . هر دو گروه را از اعطاى پروردگارت كمك خواهيم كرد و عطاى پروردگار تو ممنوع از آنان نمىباشد ) . اين آيات صريحا مىگويد : راه براى اراده و حركت ارواح انسانها در اين زندگانى باز است مگر اين كه مصالح و مفاسد پشت پرده كه از حواس و عقول آدميان پوشيده است ، استثنائى در اين سنت الهى نشان بدهد -
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 205
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٠٥
چون چنين خواهى خدا خواهد چنين
مىدهد حق آرزوى متقين
هامش
( 1 ) العنكبوت آيه 69 .
( 2 ) الاسرى آيه 18 و 19 و 20 .