ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 203

5 - و أشهد أن لا إله الَّا الله وحده لا شريك له ممتحنا إخلاصها معتقدا مصاصها ( 1 ) ( و شهادت مىدهم به اين كه خدائى جز اللَّه نيست ، يگانه و بىشريك ، شهادتى كه اخلاص به آن آزمايش شده و جوهر خالص او مورد اعتقاد است ) تفسير جملهء يكم - در اين جمله اخلاص در حال توحيد خداوندى بعنوان علت شايستگى استمداد و طلب يارى از خداوند سبحان گوشزد شده است . يعنى ممكن است كه هر كسى در هر حالى كه بوده باشد ، از خداوند متعال استمداد و طلب يارى نمايد ، زيرا فيض و رحمت الهى شامل عموم بندگان او است ، ولى مسلم است كه كسى كه در توحيد خداوندى اخلاص مىورزد و اخلاص او بر پايهء توحيد قرار گرفته است ، استعانت و مددجوئى او هم از روى اخلاص بر مبناى توحيد بوده ، درخواست و استعانت و قرار گرفتن او در جاذبهء ربوبى ، از روى حقيقت بوده و دور از آلودگىها و پليديها و سودپرستىها و خودخواهىها خواهد بود . تفسير جملهء دوم - در اين جمله امير المؤمنين عليه السلام مطلبى بسيار مهم را بيان مىفرمايد كه دواى دردهاى خانمانسوز انسانى است . مىفرمايد : عمر خود را بيهوده تلف نكنيد و به اصطلاح به اين در و آن در نزنيد ، در بارهء تكاپوها و تلاشهائى كه انجام مىدهيد بدرستى بينديشيد و دقت كنيد كه آيا اين تكاپوها و تلاشها هماهنگ با ديگر خصلتهاى ضرورى انسانى انجام مىگيرد ، يا فقط نوعى فعاليتهايى بىمغز و گسيخته از ديگر خصلتهاى ضرورى انسانى است ، آرى ممكن است انسان همهء لحظات عمرش را در كار و كوشش و بدون كمترين آرامش بگذراند ، و حتى در جاذبهء كمال ببيند كه اخلاص ناميده مىشود ( اخلاص به معناى عمومى كه در گذشته مشروحا مطرح شده است ) ولى اين كار و كوششها و اخلاص مادامى كه ديگر ابعاد سازندهء انسانى را در مسير اخلاص ارزشى قرار