بكشتار مسلمانان و پراكنده ساختن اجتماع آنان و زير پا گذاشتن حق قانونى امير المؤمنين وجود ندارد ، بحث در بارهء اين ادعا و تحليل و بررسى راست و دروغ بودن آن و پيدا كردن قاتلان عثمان به يك اجتماع آرام نيازمند است .
3 - حالا ببينيم پاسخ معاويه در مقابل اين دو مطلب چيست معاويه مىگويد : اين توصيه را چرا به رفقيت [ على ( ع ) ] نمىنمايى ابو عمرو بهترين پاسخ را به اين سؤال مىدهد كه مگر على بن ابي طالب ( ع ) از نظر شخصيت و موقعيت قانونى كه دارد با تو يكى است تا من اين توصيه را به او نمايم 4 - پس از آنكه ابو عمرو شخصيت امير المؤمنين را به خوبى توصيف مىكند و او را از موجوديت معاويه جدا و تفكيك مىنمايد ، معاويه مىگويد : تو چه مىخواهى بگوئى دقت كنيد گويا ابو عمرو با زبان چينى يا فرنگى يا فارسى يا تركى با معاويه سخن گفته است ، يا اصلا مثل اين كه ابو عمرو براى معاويه شطحيات يا معما پردازى نموده است كه معاويه مقصود او را نفهميده ، مىپرسد چه مىخواهى بگوئى مثل اين كه خود محورىهاى قدرت پرستانه ، زبان مادرى آدمى را هم بفراموشى مىسپارد ابو عمرو با كمال صراحت مىگويد : ترا به تقواى پروردگارت و پاسخ مثبت به پسر عمويت در پذيرش حق كه ترا بسوى آن دعوت مىكند مىخوانم ، زيرا اين پذيرش براى دين تو و عاقبت كار تو سالمتر و بهتر است . معاويه در برابر اين مطالب صريح مىگويد : آيا بگذارم خون عثمان هدر برود مگر معاويه نمىدانست كه قاتلين حقيقى ( مباشرين ) عثمان قتيرة بن وهب و سودان بن حمران بودهاند و اين دو قاتل در همان ازدحامى كه در خانهء عثمان ( يوم الدار ) بوجود آمده بود بوسيلهء بردگان عثمان كشته شده بودند و هيچ كس ديگر در قتل عثمان شركت نكرده بود . اگر بعضى ديگر فرضا سكوت كرده يا تحريك كرده بودند ، مورد قصاص شرعى نبودند ، البته محاكمه و تحقيق امر در بارهء آنان در موقعيت آرام كاملا امكان پذير بود . و اين يك محاكمهء مستقل احتياج
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 167
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٦٧