ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 139

همچون خورنده هر چه كه هست مىنگرد ، در چنين صورتى من گمان ميكنم كه تصوير درستترى از جهان خواهيم داشت . اگر هم زمان واقعيتى داشته باشد توجه كردن به اين كه اين واقعيت اهميتى ندارد ، نخستين منزل در راه حكمت است » . ( 1 ) آيا صريحتر از اين عبارات سراغ داريد كه يك متفكر علم پرست كه ضمنا اكثر سخنانش در بارهء ماوراى طبيعت نوعى حساسيت را نشان مىدهد ، بيان مىدارد كه اصول و مبادى و واقعيات اصيل اين جهان طبيعت در پشت پردهء آنست نكتهء قابل توجه اين كه راسل مىگويد : « حتى كر مادرزاد از يك لحاظ هم بر ما رجحان دارد و آن اين كه ما از زندگى در ميان يك عده كه صداى موسيقى طبيعت را بشنوند نيز محروميم و در حقيقت همهء ما در بارهء درك نتهاى طبيعت كر هستيم . استادى در كنار ما نيست كه آهنگ واقعى نتهاى طبيعت را شنيده و اقلا با ايما و اشاره ما را براى ادراك كيفيات ذاتى آنها راهنمائى كند » . اين جملات از شخصى مانند راسل واقعا شگفتانگيز است ، زيرا تا آنجا كه من با تأليفات اين شخص آشنائى دارم ، مىتوانم بگويم : از نظر اطلاعات و آگاهى به تاريخ فلسفه و حكمت و اديان الهى و شخصيتهاى بسيار با عظمت اديان ، از اشخاص كم نظير است . آيا او همهء اين مردان با عظمت را خيال پرور و فريب خورده تلقى كرده است آيا داد و فرياد اساتيدى بزرگ مانند ابراهيم خليل و موسى بن عمران و ديگر انبياى بنى اسرائيل و عيسى بن مريم و محمد بن عبد اللَّه ( ص ) و پيشوايانى مانند على بن ابي طالب ( ع ) و اولياء الهى مانند ابو ذرها و عرفائى مانند جلال الدين مولوىها نمىتواند ما را با آهنگ واقعى نتهاى طبيعت آشنا بسازد آيا قيافه اى جدىتر از قيافه‌هاى انسانى - ملكوتى اين اساتيد و رهبران انتظار داريم كه آهنگ واقعى نتهاى طبيعت را به ما بشنوانند آيا اين اساتيد و رهبران و مربيان در ارتباط با واقعيات طبيعت