تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 125

مساهمون:

ص١٢٥

فريبنده و غير ذلك به شكل وسايل مناسب براى شستشوى مغزى و روانى به كار گرفته مىشود . به يك عبارت ديگر از فروم كه باصطلاح خودشان در متمدنترين جوامع دنيا زندگى مىكند ، دقيقا توجه كنيم : « در جوامع سازمان يافتهء قوى كه با صدها وسيله انسان را زير قدرت خود دارند ، بشر بايد يك بار ديگر شخصيت مستقل خود را بدست بياورد و نفوذ خود را به آن جوامع اعمال كند . جوامع مذكور سعى خواهند كرد انسان را در وضع و موقع بىهويتى كه بسود خودشانست نگه دارند ، آنها از احراز شخصيت فرد بيمناكند ، زيرا جوهر و حقيقت كه جامعه‌ها سعى در خفه كردن آنها دارند ، فقط از اين راه مىتوانند خود را آشكار سازند » ( 1 ) ملاحظه مىشود كه گردانندگان جوامع امروزى هويت انسان را چگونه دگرگون نموده و حق و حقيقتى را كه بايستى متن حيات مردم بوده باشد ، چگونه از درونشان پاك ميكنند . تا آنجا كه فروم مىگويد : « واقعيتهاى كنونى حقيقى نيستند ، بلكه ساخته و پرداختهء تبليغات مىباشند » ( 2 )

دست كارى در مغز و روان چگونه صورت مىگيرد

باضافهء امكان ايجاد دگرگونيهاى طبيعى در مغز كه البته بطور رسمى انجام نمىگيرد ، روش متداول عبارتست از جو سازيها و تلقينات شخصى و عمومى با اشكال مختلف . مسلم است كه جو سازيها و تلقينات همواره با درهم آميختن حق و باطل و در آوردن محصول آميزش حق و باطل به شكل حق ، انجام مىگيرد . اين مسئله در يكى از خطبه‌هاى گذشته ( خطبهء پنجاهم ) مشروحا بحث و بررسى شده است . گمان نمىرود در هيچ جامعه و در هيچ شرايطى بتوان مغز معتدلى را فقط با باطل محض شستشو داد ، بلكه ادعاى حق و مخلوط كردن آن باطل براى پديدهء مزبور شرط اساسى است . با نظر به آسيبهاى غير قابل
هامش
( 1 ) - جامعهء سالم - اريش فروم - ترجمهء آقاى اكبر تبريزى ص 239 .
( 2 ) - همين مأخذ .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 125 | محمد تقي جعفري