* ( وَجَحَدُوا بِها وَاسْتَيْقَنَتْها أَنْفُسُهُمْ ) * ( 1 ) ( آنان آيات ما را منكر شدند در حالى كه منهاى آنان آن آيات ما را بيقين دريافته بودند ) .

به كار بردن كلمهء فرقه‌ها كه به معناى طوائف و گروهها است كه امروز كلمهء مكتب را بجاى آنها به كار مىبرند ، ناشى از عدم دقت محققان در آراء و عقايد است [ كه محققان در ملل و نحل ناميده ميشوند ] حقيقت اينست كه در اسلام مانند ديگر مكتبها اشخاصى پيدا شده‌اند كه نظريات بسيار بىاساس و پوچى را با شرايط ذهنى شخصى خود بيان كرده‌اند كه شايد ده نفر موافق نظريهء آنان نبوده است ، محققان در ملل و نحل هر يك از آن نظريات شخصى را بعنوان يك فرقه يا يك گروه و به اصطلاح امروزى يك مكتب ياد كرده‌اند و مكتب شناسان و مذهب شناسان هم به پيروى آنان ، چنين نتيجه گرفته‌اند كه مثلا مسيحيت به صدها مكتب تقسيم شده است . اسلام به صدها مكتب تجزيه شده است يكى از موارد همين مكتب سازى عقيدهء اشخاصى است كه به مشبهه معروفند . و معناى كلى مشبهه اينست كه اين اشخاص خدا را به انسان يا ديگر موجودات تشبيه ميكنند كه البته اغلب خدا را به انسان تشبيه مىنمايند ابن ابى الحديد آراء عجيب و غريبى را از عده اى از اشخاص در تشبيه خداوندى نقل كرده است كه بسيار بى معنى و احمقانه مىباشند . او مىگويد : « گروهى از كوته نظران متكلمين بر خلاف فلاسفه و محققان متكلمين تجسم را از خدا نفى نكرده‌اند . از آن جمله هشام بن حكم مىگويد : خداوند جسمى است مركب مانند اين اجسام و اين نظريه از هشام مختلف نقل شده است . بعضى گفته‌اند : خدا باندازهء هفت وجب خود او است . . . » ( 2 ) و ما نمىدانيم