را ميان حلقههاى زنجير ضرورتها و جبرها ببيند . ولى اگر ضمنا در خود ، نوعى از آگاهى به ضرورتهاى گذشته و حاضر و آينده احساس كرد و ديد قدرتى در خود او وجود دارد كه مىتواند پس از آگاهى به كميت و كيفيت ضرورتها ، جهشى انجام بدهد و خود را در حلقههاى والاترى از زنجير موقعيتها و رويدادهاى جبرى قرار بدهد ، حتما دست به چنين جهش بزند و تسبيحى بدست بگيرد و بگويد : اين يك ضرورت ، آن دو ضرورت ، اين جبر سوم ، آن هم جبر چهارم ، ولى آن كار صحيح را انجام بدهد .
7 ، 13 و قد كنت نهيتكم عن هذه الحكومة فأبيتم عليّ إباء المنابذين حتّى صرفت رأيي إلى هواكم و أنتم معاشر أخفّاء الهام ، سفهاء الأحلام .
و لم آت لا أبا لكم . بجرا و لا أردت لكم ضرّا ( من شما را از اين حكميت نهى كرده بودم و شما مانند طردكنندگان كتاب الهى دستور مرا پشت سر انداختيد و از عمل به آن امتناع ورزيديد ، تا آنكه مرا مجبور كرديد كه نظرم را باخواستهء شما تطبيق كنم و شما مردمى سبك مغز و غوطه ور در رؤياهاى احمقانهايد . من اى مردم بىاصل ، هرگز قصد شر و افساد براى شما نداشتم و براى شما ضررى نخواستهام ) .
آيا امير المؤمنين ( ع ) رأى خود را تابع هواى آن سبك مغزها نمود
ممكن است از ظاهر عبارت فوق چنين استنباط شود كه امير المؤمنين عليه السلام در مسئلهء حكميت رأى خود را تابع آن سبك مغزهاى غوطه ور در رؤياهاى احمقانه نموده است . ولى با دقت كامل در مباحث گذشته به خوبى روشن شد كه در همهء مراحل حكميت ، امير المؤمنين عليه السلام مطابق قانون الهى رفتار كرده است ، بدين ترتيب كه : 1 - امير المؤمنين ( ع ) به مجرد اطلاع از حيله گرى عمرو بن عاص و معاويه