ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 77

عنصر دوم - محصول كارهاى اختيارى خود انسان است كه مستند به « نظارت و سلطهء شخصيت او بر دو قطب مثبت و منفى كار » مىباشد . پس نقشهء كلى سرنوشت هر انسان از دو عنصر يا از دو جزء تشكيل مىيابد : غير اختيارى و اختيارى . 8 - با نظر به مسائل هفتگانه كه بطور مختصر بيان كرديم ، روشن مىشود كه مقصود از جملهء امير المؤمنين عليه السلام در خطاب به خوارج : و احتبلكم المقدار ( و قدر شما را به طناب و دام خود كشيد ) . مانند ديگر جملات كه موضوع قضاء و قدر را در كارهاى اختيارى انسان متذكر مىشود ، آن نيست كه گرفتار شدگان اختيارى در قضاء و قدر الهى بر كنار از مسئوليت و پاداش و كيفر مىباشند ، بلكه مقصود اينست كه آنان با بوجود آوردن مقدمات اختيارى خود را در زنجير قضا و قدر مىبندند ، چنان كه در بعضى از آيات قرآنى مشيت خداوندى را در گمراه ساختن و هدايت انسانها به مقدماتى كه خود آنان فراهم مىآورند مستند مىدارد . مانند : * ( إِنَّ الله لا يَسْتَحْيِي أَنْ يَضْرِبَ مَثَلًا ما بَعُوضَةً فَما فَوْقَها فَأَمَّا الَّذِينَ ) * ( 1 ) ( گمراه مىكند با آن مثلها افراد فراوانى را و هدايت مىكند با همان مثلها افراد كثيرى را و گمراه نمىكند با آن مثلها مگر مردم فاسق و منحرف را ) . * ( وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ ) * ( 2 ) ( و خداوند هدايت مىكند بسوى خود كسى را كه بسوى او بازگشت نمايد ) . * ( وَيُضِلُّ الله الظَّالِمِينَ ) * ( 3 ) ( و خداوند ستمكاران را گمراه مىكند ) . * ( كَذلِكَ يُضِلُّ الله مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ مُرْتابٌ ) * ( 4 ) ( بدينسان خداوند گمراه مىكند