راه تنظيم آن صرف نمايد . بلكه هدف اعلائى را براى انسانها اثبات و « حيات معقول » را كه تحقق يافتن آن هدف اعلا را به عهده مىگيرد ، بوجود مىآورد .
به همين جهت است كه همهء شئون حياتى بشرى مانند اخلاق و اقتصاد و علم و هنر و صنعت و مقررات و قوانين زندگى مادى را با يكديگر متشكل و متحد مىسازد .
اين تشكل و اتحاد كه پاسخگوى همهء مشكلات و دردهاى بشرى است ، احتياج به تربيت جدى دارد كه اعضاى جامعه را بتواند آمادهء پذيرش چنين اتحاد و تشكل عظيم و ايده آل نمايد . بدينجهت است كه بايد گفت : تربيتى كه در سياست اسلامى مطرح است بر دو نوع است : نوع يكم - تربيتى است كه همهء جوامع براى هدفهاى زندگى طبيعى خود انجام مىدهند و در اين قلمرو از روشهاى گوناگون استفاده ميكنند . نوع دوم - تربيتى است ما فوق آماده ساختن مردم براى زندگى طبيعى كه عبارتست از آماده كردن آنان براى زندگى در « حيات معقول » رو به هدف اعلاى زندگى كه پاسخگوى همهء مسائل مادى و معنوى مردم است .
38 ، 41 - و أمّا حقّى عليكم فالوفاء بالبيعة و النّصيحة فى المشهد و المغيب و الإجابة حين أدعوكم و الطَّاعة حين آمركم ( و اما حق من بر شما : وفا به بيعتى است كه با من كردهايد . و خيرخواهى در بارهء من در حضور و غياب . و پاسخ مثبت در آن هنگام كه شما را بخوانم .
و اطاعت از من موقعى كه بشما دستورى بدهم ) .
حقوقى كه زمامدار اسلامى بر مردم جامعهء مسلمين دارد
حق يكم وفاء به بيعت
بيعت چنان كه در موردش بحث و بررسى شده است ، مسئلهء فوق العاده با اهميت است و چنان كه از مفهوم اين كلمه برمىآيد ، بيعت كننده در حقيقت