ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 288

نظم در آن مىپردازند در صورتى كه كمترين درك و فهمى در شئون زندگى دنيوى ندارند . خداوند سبحان مىفرمايد : * ( يَعْلَمُونَ ظاهِراً مِنَ الْحَياةِ الدُّنْيا ) * ( 1 ) ( آنان پديده اى از دنيا را مىدانند ) . كه عبارتست از خور و خواب و خشم و شهوت و طرب و عيش و عشرت و توليد چند عدد مثل بىهدف مانند خويش آيا اينست دنيا آيا اينست راز بزرگ هستى آدمى در اين جهان بزرگ آيا اينست ارزش استعدادهاى سازندهء انسانى آيا اينست پاسخگوى « از كجا آمده‌ام ، براى چه آمده‌ام ، بكجا مىروم » و آنان كه در اين دنيا فرزندان آخرت هستند ، هنگامى كه از شير مادرشان كه اين دنيا است ، بريده شدند و از دامان پدرشان كه مزاياى فعالهء طبيعت است ، آزاد گشتند ، خود شروع به راه رفتن مىكنند ، از آزادى و استقلال و بالاتر از همهء صفات انسانى كه اختيار است ، برخوردار مىشوند ، دنيا را بهتر از دنيا پرستان مىشناسند ، زيرا آخرت را درك كرده‌اند و مىدانيم كه نسبت درك آخرت به درك دنيا ، نسبت درك علت به معلول و درك نتيجه به مقدمه است ، چنان كه بدون درك علت و نتيجه ، شناخت معلول و مقدمه هرگز به كمال نمىرسد ، همچنين درك دنيا بدون شناخت آخرت قطعا ناقص و محدود و ناچيز خواهد بود . اين دنيا يك طرف معادله اى است كه بدون شناخت آخرت كه طرف ديگر معادله است ، امكان پذير نمىباشد . و اين يك امر طبيعى بوده است كه آن متفكران و دانش پژوهان كه به شناخت آخرت اهميتى قائل نشده‌اند ، همواره به جهل و نادانى خود در بارهء اصول زير بنائى و مبادى كلى و حتى شئون و پديده‌هاى روبنائى اين دنيا اعتراف نموده‌اند و آنان كه از روى كبر و نخوت از اعتراف به نادانى و غوطه ور شدن در مجهولات سرسام آور امتناع ورزيده‌اند ، بالاخره نتوانسته‌اند نارسائى و