تفسير عمومى خطبهء چهل و دوم
3 ، 5 - أيّها النّاس ، أنّ اخوف ما أخاف عليكم اثنان : اتّباع الهوى و طول الأمل فأمّا اتّباع الهوى فيصدّ عن الحقّ و أما طول الأمل فينسى الآخرة ( اى مردم شديدترين خوف و هراسى كه در بارهء شما دارم ، براى دو چيز است : پيروى از هوى و درازى آرزو . اما پيروى از هوى آدمى را از برخوردارى از حق جلوگيرى مىكند و درازى آرزو ، آخرت را به فراموشى مىسپارد ) .
پيروى از هوى مزاحم حق يا بى و درازى آرزوها موجب فراموش شدن آخرت
هوى عبارتست از امواجى كه از جوشش غرائز حيوانى سر مىكشد و فضاى درون را تيره و تاريك مىسازد و عوامل و وسايل درك و دريافت حقيقت را فلج مىكند . اين هوى با اين كه داراى جوهر و مبناى اصيلى جز خواستن بىمحاسبه چيز ديگرى نيست ، مىتواند همهء اصالتها و حقايق ريشه دار را از جلو چشم انسان و عقل و وجدان او دور كند . اين همان « مىخواهم » است كه به هيچ علت و دليلى جز خود تكيه نمىكند . و اين يك سخن بىاساس است كه در موقع سؤال از كسى كه مطابق هوى عملى كرده است ، بعنوان جواب بگويد : كه « دلم خواست » كدام دل