را به امام تقديم مىكند . آن حضرت مىفرمايد اين سود خيلى زياد است ، قصه از چه قرار بوده است فرستادهء امام عرض كرد : ما پيش از ورود به مصر با نظر به كمبود جنسى كه برده بوديم ، با يكديگر تعهد بستيم كه به اين سود كلان معامله كنيم . امام از اين كار پليد سخت ناراحت شد و فرمود : شگفتا ، مىنشينيد و به ضرر مسلمانان تعهد مىبنديد . سپس مقدارى سود عادلانه از آن پول را برداشت و فرمود : بيش از اين حق من نيست . [ مضمون تقريبى روايت را نقل كرديم ] .
گروه دوم از آيات - كه لزوم وفاء به عهد الهى را دستور مىدهد
،
شامل تعهدهائى است كه مردم در ميان خود مىبندند كه آيات گروه اول با تأكيد و صراحت لزوم ايفاى آنها را گوشزد مىنمايد ، چنان كه شامل تعهدهاى فطرى و عقلى و وجدانى در بارهء اطاعت به دستورات و تكاليف الهى نيز مىگردد .
آيهء 60 از سورهء يس ، همين تعهد را گوشزد مىكند : * ( أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يا بَنِي آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّيْطانَ إِنَّه لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ . وَأَنِ اعْبُدُونِي هذا صِراطٌ مُسْتَقِيمٌ ) * ( اى فرزندان آدم ، آيا من با شما تعهد نبستم كه شيطان را نپرستيد ، زيرا او دشمن آشكار شما است و به من عبادت كنيد ، اينست صراط مستقيم ) اين تعميم با نظر به مباحثى كه در تفسير و توضيح جملات امير المؤمنين ( ع ) در فرمان مالك اشتر متذكر گشتيم ، صحيح به نظر مىرسد ، زيرا چنان كه در تعهد انسانى - الهى اثبات كرديم : تعهد دو جنبهء خلقى و خالقى دارد : جنبهء خلقى آن همان پيمانهاى متداول در جوامع انسانى است كه ضرورت و جبر حيات اجتماعى ايفاى آنها را حتمى مىسازد . جنبهء خالقى آن عبارتست از به گرو گذاشتن شخصيت انسانى كه رو به ماوراى طبيعت دارد نكتهء مهمى كه تذكر به آن لزوم دارد ، اينست كه تاكنون در جنبهء خلقى تعهدها كه بر مبناى جبر حيات اجتماعى انسانها در جريان بوده است ،