تفسير عمومى خطبهء سى و دوم
3 - ايّها النّاس انّا قد اصبحنا فى دهر عنود و زمن كنود : ( اى مردم ، ما در روزگارى منحرف و زمانى پر از كفران قرار گرفتهايم ) .
چگونه روزگار عناد مىورزد و زمان راه كفران پيش مىگيرد
يقين است كه مقصود از روزگار و زمان در اين خطبهء مباركه آن كشش ذهنى نيست كه از حركات انتزاع مىگردد و با نظر به مختصات منظومهء شمسى و كهكشانها و استمرار محسوس در درون ، به زمان فلسفى و طبيعى و روانى تقسيم مىگردد . بلكه مقصود اهل آن روزگار و مردم آن زمان مىباشد كه أمير المؤمنين عليه السلام در نهج البلاغه بارها آنان را توصيف به جهل و حماقت و خودپرستى و جاىطلبى فرموده است . براى درك مراتب جهالت و رذالت و پستىهاى مردم آن زمان كه عناد و كفران در برابر حق از اوصاف آشكار آنها است ، از طرز رويارويى آن مردم با أمير المؤمنين ( ع ) و عكس العملى كه در برابر آن حضرت از خود نشان مىدادند ، مىتوان بهره بردارى نمود .
آنان با كدامين زمامدار در رابطه بودند با زمامدارى كه : 1 - هر گونه قدرت و استعداد و امتيازى را كه خدا به او داده بود ، با كمال اخلاص و صميميت در راه سعادت دنيا و آخرت آن مردم به كار انداخته بود .
2 - زمامدارى كه هيچ سود مادى و مقامى و اعتبارى از آنان نگرفت ،