يكى از آنان به [ تولد ] دختر بشارت داده شود ، تيرگى صورتش را فرا مىگيرد و غضب خود را فرو مىدهد ) . * ( 5 - وَإِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا بَيِّناتٍ ) * ( 1 ) ( در صورتهاى آنان كه كفر ورزيدهاند ، بدى را مىشناسى ) تأثر اعضاى جسمانى از وضع خاص روانى در الملك آيهء 27 و القيامه 22 و 24 و عبس 38 و 40 نيز وارد شده است .
نتايج آياتى كه در اين مبحث مطرح شده است
نتيجهء يكم - از اين آيات معلوم مىشود كه سطح طبيعى روان آدمى يا باصطلاح ديگر : آن رويهء روح كه مجاور طبيعت است ، يك حقيقت مجزا و مستقل از موجوديت جسمانى انسان نيست ، بلكه آن دو داراى نوعى ارتباط هستند كه در يكديگر تأثير و تأثر دارند . و اين قاعدهء تأثير و تأثر از آيات فوق با وضوح كامل ديده مىشود .
نتيجهء دوم - نمود تأثير و تأثر مزبور قابل درك و شناخت است ، ولى بدانجهت كه مقاومتها و سرعت انفعالات اشخاص مختلف است ، لذا براى كشف واقعيت درونى از نمودهاى جسمانى دقت و كاوش فراوانى لازم است مولوى مىگويد :
بر مشوران تا شود اين آب صاف
و اندرو بين ماه و اختر در طواف
ز آن كه مردم هست همچون آب جو
چون شود تيره نبينى قعر او
تأثير و تأثرهاى القائى
اين مسئله كه درون انسانها با عواملى غير از عوامل معمولى و مستقيم و طبيعى نيز تحت تأثير قرار مىگيرد ، مطلبى است كاملا روشن . آن مكتبها
هامش
( 1 ) الحج آيه 72 .