4 - ارتكاب فواحش 5 - قتل نفس بدون مجوز 6 - بى اعتنائى به فعاليت حواس 7 - نينديشيدن در خلقت زمين و آسمان و آيات الهى كه در آنها در جريانست 8 - عدم توجه به عظمت فعاليتهاى مغزى كه وسائل حركات متنوع را مانند كشتى مىسازد و آن را در درياها به حركت مىآورد ، و عدم توجه به قابليت و مختصات اجزاى كشتى براى تركيب و تشكل معين و آب براى حمل كشتى و مانع نشدن از حركت آن و غير ذلك و با همين ملاك مىتوان گفت : بى توجهى به كليهء فعاليتهاى مغز انسانى و اجزاى متنوع طبيعت كه با ارتباط صحيح با يكديگر هواپيماها و كشتىهاى اقيانوس پيما و كشتيهاى فضائى و كامپيوترهاى دقيق بوجود مىآورند ، كاشف از ركود عقل سليم است . بالعكس ، اگر عقل سليم انسانها فعاليت صحيح داشته باشد ، به خدا شرك نمىورزد و به پدران احسان مىكند و حيات فرزندان را به جهت ترس از فقر فانى نمىسازد . . . . 9 - از سرگذشت اقوام و ملل در گذرگاه تاريخ عبرت مىگيرد ، ميان عالم و جاهل تفاوت مىگذارد . در جستجوى رشد و كمال در مسير جاذبيت الهى همهء حركات و سكنات و گفتار و انديشه و حتى تخيلات و اراده و انتخاب خود را با كمال منطق عقلانى به شكل عبادت در مىآورد . تقسيماتى كه در باره عقل بوسيله فلاسفه و حكماء صورت گرفته است ، مانند عقل بالملكة ، عقل بالفعل ، عقل مستفاد ، عقل فعال ، عقل كلى ، عقل الهى . . . . همهء اين اقسام ، مانند مراتب نور در جريان عالم هستى ، مانند روح در كالبد مادى با نظر به استعداد عالم هستى مشغول فعاليت مىباشند . و اين مراتب كه كشف از وحدت واقعى عقل مىنمايد ، و در روايات معتبر ملاك ارزش و كمال آدمى و مسئوليت معرفى شده است ، غير از عقل نظرى جزئى است كه در اسارت خود طبيعى بزنجير افتاده جز هدف گيرى در خود محورى كارى انجام نمىدهد . مىتوان گفت : عقل الهى كه انسان را در جاذبه ربوبى قرار مىدهد ، بعد ديگرى از قلب و فؤاد و لب است كه يكى از دو حجت الهى است .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 284
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٨٤