در تعريف انديشه و تفكر اختلاف زيادى ميان متفكران وجود ندارد و مىتوان گفت : اغلب آنان در يك جامع مشترك براى تفكر اتفاق نظر دارند . اين جامع مشترك عبارتست از فعاليت هدفدار ذهن از مقدمات روشن رو به قضايايى كه درك و دريافت آنها هدف تلقى شده است . اهميت تفكر در اسلام به قدريست كه نمىتوان ما فوق آن را تصور كرد . آيات مربوط به لزوم تفكر براى يك انسان آگاه كه خواهان « حيات معقول » است ، در هفده مورد آمده است . از آن جمله : 1 - * ( إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَاخْتِلافِ اللَّيْلِ وَالنَّهارِ لَآياتٍ لأُولِي الأَلْبابِ . الَّذِينَ يَذْكُرُونَ الله قِياماً وَقُعُوداً وَعَلى جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَالأَرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا سُبْحانَكَ فَقِنا عَذابَ النَّارِ ) * ( 1 ) ( در آفرينش آسمانها و زمين و تعاقب شب و روز براى صاحبان عقول آياتى است . اين صاحبان عقول كسانى هستند كه خدا را در حال قيام و نشستن و موقعى كه بر پهلو افتاده‌اند ، به ياد مىآورند و در آفرينش آسمانها و زمين مىانديشند [ و مىگويند : ] اى پروردگار ما ، [ جهان به اين عظمت را با اين آيات ] باطل نيافريده اى ، پاكيزه پروردگارا ، ما را از عذاب آتش محفوظ بدار . * ( 2 - وَهُوَ الَّذِي مَدَّ الأَرْضَ وَجَعَلَ فِيها رَواسِيَ وَأَنْهاراً وَمِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ جَعَلَ فِيها زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهارَ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ ) * ( 2 )