بوده است و خداوند متعال آن را از هم شكافته است .
ديدن اين جريان با ديدن و تحقيق در جريان اجزاء عالم از بسيط رو به مركب و از تجمع به باز شدن امكان پذير است . انبساط تدريجى كهكشانها كه امروزه مورد پذيرش همهء كيهان شناسان است . مطلب مزبور را به خوبى اثبات مىكند . اين مطلب در آيهء 47 از سورهء و الذاريات چنين آمده است : * ( وَالسَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْدٍ وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ ) * ( و ما آسمان را با قدرت بيان كرديم و آن را گسترش مىدهيم ) و احتمال قوى مىرود كه مخاطب در آيهء شماره 9 آن گروه از كفار بودهاند كه بوسيلهء كتب آسمانى از آغاز خلقت كيهان مطلع بودهاند .
نتيجهء پنجم
- آيهء شمارهء 10 صريحا مىگويد : هر كس حتى اندكترين خوبى و بدى را كه انجام داده است ، خواهد ديد . اين ديدن ممكن است هم در اين دنيا صورت بگيرد كه عبارتست از مشاهدهء عمل و نتايج آن كه انجام داده شده است و هم در ابديت كه اگر مشاهده عينى باشد ، اعمال انجام گرفته تجسم و نمودى پيدا خواهند كرد و اگر مطلق دريافت نتايج باشد ، نيازى به مشاهده عينى نخواهد بود .
نظر براى تحقيق نه تماشاگرى محض
در آيات قرآن مجيد هر دستورى كه به ديدن داده شده است ، مقصود نظر كردن براى تحقيق و شناخت است نه تماشاگرى محض . مانند : * ( فَلْيَنْظُرِ الإِنْسانُ مِمَّ خُلِقَ . خُلِقَ مِنْ ماءٍ دافِقٍ ) * ( 1 ) ( بايد انسان بنگرد در آنچه كه از آن آفريده شده است . او از آبى جهنده آفريده شده است ) * ( 2 - أَ فَلا يَنْظُرُونَ إِلَى الإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ وَإِلَى السَّماءِ كَيْفَ رُفِعَتْ وَإِلَى الْجِبالِ كَيْفَ نُصِبَتْ . وَإِلَى الأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ ) * ( 2 ) ( آيا در شتر نمىنگرند كه
هامش
( 1 ) الطارق آيهء 5 و 6 .
( 2 ) الغاشيه آيه 17 تا 20 .