طبيعى و ديگر ابزار شناخت را كه بوسيلهء همان حواس براى تأمين « حيات طيبه » ( حيات معقول ) ساخته مىشود ، زندگى نمىداند بلكه آن را مرگ زندگى نما ميداند ، بايد شعلههاى وجدانشان را خودشان خاموش كنند . آياتى كه تهديد و توبيخ راكد ساختن حواس را بيان مىكند در موارد فراوانى آمده است از آن جمله : النحل 108 و طه 124 و 125 و الفرقان 44 و 73 و النمل 80 و 81 و الروم 52 و 53 و 59 و 60 و الفاطر 14 و فصلت 44 و الزخرف 40 و الجاثية 23 و الاحقاف 26 و البقرة 18 و 19 و 20 و 171 و الانعام 25 و الاعراف 179 و يونس 43 و هود 24 در آيه 38 و 39 از سورهء الحاقه چنين آمده است : * ( فَلا أُقْسِمُ بِما تُبْصِرُونَ . وَما لا تُبْصِرُونَ ) * ( سوگند به آنچه كه مىبينيد و به آن چه كه نمىبينيد ) .
اين آيه بالاترين ارزش را به ديدنىها مىدهد كه عظمت آنها با ديدن روشن مىشود . در آيه 36 از سوره الاسراء مسئوليت انسان را در بارهء حواس صريحا گوشزد كرده است : * ( وَلا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِه عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَ ) * ( گوش و چشم و قلب همهء اينها مورد مسئوليت است ) .
اهميت فوق العادهء ديدن و مسئوليت شديد در بارهء آن
اين قسمت از آيات قرآنى كه مردم را به درك اهميت ديدن و مسئوليت قطعى بوسيلهء آن متوجه مىسازد ، فوق العاده شگفت انگيز است . اين قسمت در مادهء « رؤيت » با مشتقات مختلف آن ، در حدود 67 مورد در قرآن وارد شده است . از آن جمله : * ( 1 - أَ فَرَأَيْتُمْ ما تُمْنُونَ . أَ أَنْتُمْ تَخْلُقُونَه أَمْ نَحْنُ الْخالِقُونَ ) * ( 1 ) ( آيا آن منى را . كه انزال مىكنيد ، ديدهايد ، آيا شما آن را مىآفرينيد يا مائيم كه آن را خلق مىكنيم ) .
هامش
( 1 ) الواقعه آيهء 58 .