* ( 13 - شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيه الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ وَبَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى وَالْفُرْقانِ ) * ( 1 ) ( ماه رمضانى كه قرآن را در آن نازل كرد ، اين قرآن براى مردم هدايت و دلايلى از هدايت و تفكيك حق از باطل است . كلمه بينه در شكل مفرد و جمع آن ( بينات ) در حدود 70 مورد از آيات قرآنى آمده است .
نتايج آياتى كه در اين مبحث مطرح شده است
اين مبحث از شناخت بدون ترديد يكى از اساسىترين مباحث است كه بدون تصفيه و تحقيق لازم و كافى در آن چيزى جالب توجه در قلمرو شناخت نخواهيم داشت . نتايج بسيار مهمى از آيات مورد بررسى بدست مىآيد كه ما جمله اى از آنها را متذكر مىشويم :
نتيجه يكم - هر ادعائى كه از بشر صادر مىگردد ، بايد از دليل و برهان برخوردار باشد .
ادعاى بدون دليل نه تنها اثبات نمىشود ، بلكه ممكن است به عللى موجبات اشتباه و خطا ، در معرفتهاى صحيح را نيز بوجود بياورد .
مثلا با تكيه به شخصيت گوينده و يا احتياج شنونده به چنان مطلبى كه ابراز مىشود و دليلى ندارد ، يا خوشايند بودن ادعا و غير ذلك . با اين علل شناختهاى بى اساس فضاى معرفتى جامعه را آلوده مىسازد .
نتيجه دوم - بد بينى در بارهء افكار
و عقايدى كه ابراز مىگردد اگر چه مطابق واقعيت بوده باشند . به نظر مىرسد يكى از علل بى توجهى بعضى از اشخاص به مسائل فلسفى همين است كه دعاوى بى دليل كه تنها مستند به ذوق شخصى متفكران است ، در خيلى از مكتبهاى فلسفى وارد شده و حس دليل جوئى آنان را مختل مىسازد .
نتيجه سوم - اصرار و تأكيد فراوان به مطالبهء دليل و برهان در آيات قرآنى
يكى از روشنترين دلايل الهى بودن دين اسلام و قرآن است كه كمتر
هامش
( 1 ) البقرة آيه 185 .