آيهء 60 و 66 ، الحج آيهء 15 ، الشعراء 186 ، القصص 39 و النجم 23 . نوع دوم - آياتى كه ظنهاى موافق واقع را مطرح مىكند از آن جمله : * ( 3 - وَعَلَى الثَّلاثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا حَتَّى إِذا ضاقَتْ عَلَيْهِمُ ) * ( 1 ) ( و آنان گمان بردند كه پناهگاهى از خدا جز بسوى خدا وجود ندارد ) . * ( فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَه بِيَمِينِه فَيَقُولُ هاؤُمُ اقْرَؤُا كِتابِيَه . إِنِّي ظَنَنْتُ أَنِّي مُلاقٍ حِسابِيَه . فَهُوَ فِي عِيشَةٍ راضِيَةٍ ) * ( 2 ) ( و اما كسى كه نامهء اعمالش بدست راستش داده شود ، خواهد گفت بياييد نامهء اعمال مرا بخوانيد . من گمان كرده بودم كه حساب خود را ملاقات خواهم كرد ) . نوع سوم - ارزيابى ظن - * ( 1 - يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ ) * ( 3 ) ( اى كسانى كه ايمان آوردهايد از مقدارى زياد از ظنها اجتناب كنيد ، زيرا برخى از ظنها گناه است ) نوع چهارم - ظن غير كاشف * ( 1 - يَوْمَ يَدْعُوكُمْ فَتَسْتَجِيبُونَ بِحَمْدِه وَتَظُنُّونَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا ) * ( 4 ) ( روزى كه خدا شما را مىخواند و براى سپاسگزارى او را اجابت مىكنيد ، و گمان مىكنيد كه در زندگانى دنيا جز اندكى توقف نكردهايد ) نوع پنجم - محكوميت ظن : * ( وَما لَهُمْ بِه مِنْ عِلْمٍ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً ) * ( 5 ) ( و آنان بر گفته خود علم ندارند و جز از ظن پيروى نمىكنند . و قطعا ، ظن چيزى از حق بىنياز نمىكند ) .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 203
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٠٣
نتيجه يكم - پديدهء ظن كه عبارتست از انكشاف بيش از پنجاه درصد
هامش
( 1 ) التوبة آيهء 118 .
( 2 ) الحاقة آيه 17 تا 21 .
( 3 ) الحجرات آيه 12 .
( 4 ) الاسراء آيهء 52
( 5 ) النجم آيهء 28