تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 202

مساهمون:

ص٢٠٢
در چهى افتاده كان را غور نيست آن گناه اوست جبر و جور نيست
مولوى نتيجه سوم - پديده‌ها و فعاليتهاى درونى هم مانند همهء پديده و فعاليتهاى برونى بر مبناى قوانين ثابت صورت مىگيرند . اين هر دو جريان جلوه گاه مشيت خداونديست . چنان كه اهميت دادن به انديشه و تعقل و وجدان و به كار انداختن و پذيرش نتايج كار آنها ، به حكم قانون الهى موجب رشد و پيشرفت آنها مىگردد . همچنان بى اعتنائى به آنها و از كار انداختن و فلج كردن آنها طبق مشيت خداوندى موجب سقوط آنها است كه با كلماتى مانند « طبع اللَّه » ، « ختم اللَّه » تعبير مىگردد .

انواع ظن و پندارها

در قرآن مجيد آيات مربوط به ظن بر پنج نوع است : نوع يكم - مخالف واقع . نوع دوم - موافق واقع . نوع سوم - ارزيابى ظن . نوع چهارم - ظن غير كاشف . نوع پنجم - محكوميت ظن . از جمله آيات مربوط به نوع يكم : * ( 1 - وَإِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبِيلِ الله إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ ) * ( 1 ) ( اگر از اكثر مردم روى زمين اطاعت كنى ترا از راه خدا گمراه ميكنند ، آنان جز از ظن پيروى نمىكنند ) . * ( 2 - وَقالُوا ما هِيَ إِلَّا حَياتُنَا الدُّنْيا نَمُوتُ وَنَحْيا وَما يُهْلِكُنا إِلَّا الدَّهْرُ وَما لَهُمْ بِذلِكَ مِنْ عِلْمٍ إِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ ) * ( 2 ) ( و آنان گفتند : چيزى جز زندگانى دنيوى ما وجود ندارد ، مىميريم و زنده مىشويم و نمىميراند ما را مگر دهر ، آنان به اين ادعاى خود علم ندارند ، آنان براى گفتهء خود جز ظن ( پندار ) چيزى ندارند ) از اين نوع آيات كه مخالفت ظن را با واقعيات بيان مىكند ، در موارد زير آمده است : آل عمران 154 ، البقرة 78 ، الانعام 148 ، يونس

هامش
( 1 ) الانعام آيه 116 .
( 2 ) الجاثية آيه 24 .