نتايج آياتى كه در اين مبحث مطرح شده است
در مباحث شناخت از ديدگاه فلسفى و علمى مسائل مربوط به شناختهاى تقليدى را مشروحا بررسى نمودهايم . در اين مبحث نتايج صريحى را كه از آيات قرآنى در موضوع شناختها و معتقدات و رفتارهاى تقليدى مىتوان منظور نمود ، متذكر مىشويم : نتيجهء يكم - تبعيت از عقايد و رفتار اخلاقى گذشتگان از آن جهت ممنوع است كه پايهء عقلائى صحيح نداشته باشند و فقط از آن جهت مطلوب تقليد كنندگان باشند كه سالها يا قرنها بر آن عقايد گذشته و حالت رسوبى در جامعه داشته باشند . نتيجهء دوم - هر دورانى كه در برابر دوران آينده ، تاريك تر بوده باشد ، يعنى از نظر درك و تعقل و سير تكاملى عقب مانده تر باشد ، دوران جاهليت ناميده مىشود و واقعيات كشف شده در دوران روشنائى الطاف الهى است كه به شكل حكمت بوسيلهء پيامبران و مصلحين خردمند براى انسانهائى كه در جستجوى يقين بواقعياتند ، در دلهاى آنان درخشيدن مىگيرد .
نتيجهء سوم - روشنفكران روشنگر كه خود رسالتى براى روشن كردن مغزها و دلهاى آدميان دارند و خود در حركت بسوى كمال پيشتازند ، يكى از اساسىترين مادهء رسالت خود را گسيختن زنجير تقليد و گذشته گرايى كه ارتجاع ناميده مىشود ، مىدانند .
براى كسانى كه از ساختن « حيات معقول » براى خود اعراض كردهاند ، واقعيات اساطير و حقايق افسانهها تلقى مىگردند
آرى ، چنين است داستان غم انگيز بشر در گذرگاه قرون و اعصار كه هر اندازه كه در هوى و خودمحورى غوطه ور مىشود و خود را از ساختن « حيات معقول » براى خويشتن بىنياز مىبيند ، واقعيات را اساطير و حقايق را افسانه تلقى مىكند بايد با صراحت تمام گفت كه آنان كه واقعيات را اساطير و حقايق را افسانه تلقى ميكنند ، ضررى به واقعيات و حقايق نمىزنند . آنان كوچكتر