بپذيريم و بگوئيم : فقط بايد به تماشاى جهان قناعت ورزيد و نبايد به خواندن و تحقيق سطور و كلمات اين كتاب بزرگ پرداخت ، زيرا در حدود هفتصد آيه در قرآن با بيانات مختلف و هزاران حديث دستور به شناخت انسان و جهان و تدبر و تفكر در آنها مىدهد ، همچنين آيات و احاديث و جوششهاى اصيل روحى ما اصرار به خدا جويى و خدايابى مىورزند . حتى خداوند عالم ملكوت را در همين دنيا براى ابراهيم خليل ( ع ) نشان مىدهد : * ( وَكَذلِكَ نُرِي إِبْراهِيمَ مَلَكُوتَ السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * ( 1 ) ( و همچنين ملكوت آسمانها و زمين را به ابراهيم نشان مىدهيم ) . بلكه خداوند متعال همهء انسانها را به دريافت و درك ملكوت آسمانها و زمين تشويق نموده و مىفرمايد : * ( أَ وَلَمْ يَنْظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَما خَلَقَ الله مِنْ شَيْءٍ ) * ( 2 ) ( آيا در ملكوت آسمانها و زمين و در آنچه كه خدا آفريده است ننگريستهاند ) مقصود از ملكوت نمودها و روابط فيزيكى محض آسمانها و زمين نيست ، بلكه منظور فروغ تابناك عظمت و جلالى است كه بر عالم طبيعت مىتابد ( 3 ) و اين گونه نگرش احتياج به تفكر و مطالعهء عالى در بارهء خلقت دارد . بلكه مىگوئيم : آنچه كه بعنوان منطقهء ممنوعه معرفى شده است ، عبارتست از
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 148
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٤٨
براى چه صادر شده است پاسخ اين سؤال روشن است . اولا ما نمىخواهيم مطلبى را كه صائب تبريزى مىگويد :
چشم در صنع الهى باز كن لب را ببند
بهتر از خواندن بود ديدن خط استاد را
هامش
( 1 ) احتمال اين كه مقصود از ملكوت عالم فرشتگان و ارواح كامله باشد ، بعيد به نظر مىرسد زيرا سؤال متوجهء همهء انسانها است كه مىتوانند با اين بعد جهان ارتباط بر قرار نمايند .
( 2 ) الانعام آيهء 57
( 3 ) الاعراف آيهء 185