ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 84

* ( « وَالله فَضَّلَ بَعْضَكُمْ عَلى بَعْضٍ فِي الرِّزْقِ » ) * ( 1 ) ( خداوند بعضى از شما را در بارهء روزى به بعض ديگر برترى داده است . ) * ( « أَ هُمْ يَقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّكَ نَحْنُ قَسَمْنا » ) * ( 2 ) ( ما معيشت آنان را در اين زندگانى دنيوى ميان آنان تقسيم كرديم . ) منشأ اختلاف انسانها در بهره بردارى از رزق و مواد معيشت عبارت است از اختلافات فراوانى كه انسانها در موقعيت زندگى خود دارند . ما بعضى از عوامل اختلاف را در اينجا متذكر مىشويم : 1 - اختلاف محيطهاى طبيعى ، مانند چگونگى زمينها از نظر بازدهى محصول ، كمى يا فراوانى آبهاى زمينى و بارانها و تفاوت محيطها از نظر معادن و غيره . 2 - اختلاف محيطهاى اجتماعى از نظر قوانين و رسومى كه در آنها حكمفرما است . 3 - اختلاف هر يك از انسانها از جهت كوتاهى و درازى عمر و بيماريها و تندرستيهاى جسمانى . 4 - اختلاف در هوش و استعداد و تفكرات و نيروهاى جسمانى و روانى و آمادگى براى فراگيرى كار بغرنج كه باعث مىشود هر كارى از دست هر انسانى ساخته نشود ، در صورتى كه كارها از نظر مفيدبودن داراى ارزشهاى گوناگونى مىباشند ، كه در نتيجه اختلاف در مزد و بهره بردارى از مواد معيشت مطابق اصل عدالت بروز مىكند . اين اختلاف در كتاب اصول علم اقتصاد چنين توضيح داده شده است : « اگر در طى تعيين ارزش كالاها ، زمان كارى را كه پيشه وران مختلف