و ارزش خود قناعت نمايد ، ساير انواع كار را از اهميت مىاندازد ، يعنى با اهميت تلقى نمىگردند .
اين رفتار هم دليل آن نيست كه مردم دورانهاى گذشته ضرورت حياتى كار بطور عموم را درك نمىكردند ، بلكه چنان كه مىبينيم فرهنگ مردم را چنان مىساختند كه كار عضلانى و ساير تلاشها به عنوان يك پديدهء جبرى كه مردم بايد انجام بدهند ، تلقى مىگشت و مىبايست آنان اين جريان جبرى را بپذيرند و ضمنا زنده هم بمانند اين بوده است عامل عقبماندگى جوامع از فهم اصول و ارزشهاى كار انسانى . پس از اين مقدمه ، مىپردازيم به توضيح و تفسير ارزش انسانى كار در اسلام .
بررسى لازم و كافى در آئين اسلام اين قضيه را كاملا روشن مىسازد كه : كار و كوشش در اين دين انسانى از نظر ارزيابى به حد نصاب رسيده ، هيچ مكتب و متفكرى نخواهد توانست فوق ارزشى را كه اسلام به كار داده است ، مطرح نمايد . رجوع فرمائيد به مبحث گذشته ( كار و كوشش از ديدگاه قرآن ) در آن مبحث ديديم كه قرآن كه اساسىترين منابع دين اسلام است ، محور همهء ارزشها را روى معرفت و ايمان و كار قرار داده است . روايات وارده در مسئله كار و ضرورت و ارزش آن ما فوق تواتر است كه براى جمعكردن آنها مجلد بيش از 1000 صفحه اى لازم است . تنها چند روايت را به عنوان نمونه اى از صدها روايات در اينجا مىآوريم .
( محمّد بن الحسن باسناده عن محمّد بن احمد . . . قال مرّ شيخ مكفوف يسئل ، فقال أمير المؤمنين عليه السّلام ما هذا قالوا يا أمير المؤمنين نصرانىّ ، فقال امير المؤمنين عليه السّلام : استعملتموه فاذا كبر و عجز منعتموه انفقوا عليه من بيت المال ) ( 1 )
هامش
( 1 ) وسائل الشيعه جلد 11 ( كتاب الجهاد ) صفحهء 49 چاپ بيروت .