ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 47

* ( فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَه وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَه ) * ( 1 ) ( كسى كه به اندازهء ذره‌اى كار خوب انجام دهد ، آن را خواهد ديد و كسى كه به اندازهء ذره‌اى شر انجام دهد ، آن را خواهد ديد ) . رواياتى معتبر در بارهء تجسم اعمال وارد شده است كه مضمون آيات فوق را تفسير مىنمايد . نوعى ديگر از روايات وارد شده است كه كيفيت شكل اشخاص بدكار را در روز قيامت مانند حيوانات توضيح داده است . * ( يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتاتاً لِيُرَوْا أَعْمالَهُمْ ) * ( 2 ) ( در روز قيامت مردمان در حال پراكنده از گورها بيرون مىآيند تا كارهاى خود را ببينند ) . آيا اين همه آيات قرآنى براى اثبات اصالت كار در حيات بشرى كفايت نمىكند آيا با ديدن اين آيات صريح در اصالت كار در حيات دنيوى و حيات ابدى انسانى ، باز امكان دارد كه يك فرد يا جامعهء مسلمان ، دست از كار بكشد و حيات خود را به قضا و قدر و بخت و شانس بسپارد مگر از آن همه آيات صريح قرآنى ثابت نمىشود كه كار و كوشش و تكاپو و تلاش در حد اعلائى كه ممكن است ، داخل در حكمت و مشيت الهى است . اين حكمت و مشيت الهى است كه منشاء قضا و قدر مىباشد . يعنى خدا در نقشهء هستى همان گونه كار و كوشش انسانى را در راه بدست آوردن هدفهاى مفيد مادى و معنوى ثبت نموده است كه حركت و تحول و قانون را در عالم طبيعت . آيا شك و ترديد در اصالت كار در شئون حيات مادى و معنوى انسانها ، مساوى شك در واقعيت آيات قرآنى نيست كه به انحراف و كفر مىانجامد