ميعان مىباشد ، به اضافهء اين كه كدامين تحول صحيح و منطقى ، با عقربك دقيقه شمار ساعت دگرگون گشته و جاى خود را به تحول ديگر مىدهد با نظر به احتمالاتى كه در تعيين كمال بررسى كرديم ، ساير موضوعاتى كه به عنوان كمال ممكن است مطرح شوند روشن مىگردند . اكنون نتيجهء اين مبحث را كه منظور آن تعيين كمال شايستهء محبوبيت است ، به دست مىآوريم ، اين نتيجهء چنين است : 1 - آنچه كه شايستگى براى محبت اصيل دارد ، انسان است . 2 - ملاك شايستگى انسان براى محبت اصيل ، معرفت و ايمان و كارى است كه با هدفگيرى آرمانى انسانى انجام مىدهد . اگر درست دقت كنيم ، خواهيم ديد كه هر سه موضوع يعنى معرفت و ايمان و عمل ( نه دانستن و گرايش و بازتابهاى جبرى ) بدون بهره بردارى از آزادى ، امكانپذير نمىباشند . بنا بر اين محبوب اصيل و معقول ما ، انسانهائى هستند كه شخصيت آنان با سه موضوع مزبور به حد اعلائى از زيبائى و كمال آزادانه رسيده است . اينست معناى آيهء مورد بحث : * ( إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا ) * ( 1 ) ( كسانى كه ايمان آورده و اعمال صالحه بجا بياورند ، خداوند براى آنان مهر و ودادى قرار مىدهد ) . البته محبت بر همهء انسانهاى غير مضر مسئله اى است كه بعدها مطرح خواهيم كرد .