16 - نادانى بشرى موقعى به تباه كننده ترين مرحله مىرسد كه انسان نادان آن را بپوشاند
پوشانيدن نادانى بر دو نوع است : نوع يكم - مخفىداشتن نادانى به جهت ترس از بروز آن در ميان مردم نوع دوم - جلوه دادن نادانى به شكل علم و دانايى . بدون ترديد ضرر و خطر نوع دوم خيلى بيش از نوع يكم است كه تنها خود نادان است كه متحمل ضرر و خطرش خواهد بود . در نوع دوم دو ضرر براى شخص نادان و يك ضرر عمومى براى مردم وارد مىآيد : ضرر اول كه به شخص نادان متوجه مىشود ، دورشدن از علم به واقعيت است . ضرر دوم تلقين علم به خويشتن است كه هم باعث از اهميت افتادن علم در نظر او مىگردد و هم موجب بىباكى در برابر ضرر و خطر جهل . ضرر سوم كه از پوشاندن جهل به ديگر مردم وارد مىشود ، محروميت آنان از رسيدن به واقعيات است كه تا سر حد اخلال به حيات آنان گسترده مىشود . جاى شگفتى و تاسف است كه حسابگران عوامل صلاح و فساد جوامع اين بيمارى دردناك و مضر بر فرد و جامعه را چندان قابل اهميت نمىدانند كه ماهيت و نتايج تباه كننده آنها را توضيح داده راههاى پيشگيرى از اين بيمارى را در برنامههاى جدى تعليم و تربيت بيان نمايند . بلكه به قول افلاطون كه در بارهء عاليترين اصول سازندهء روح ( اللَّه و دادگرى و نظارت او بر جهان هستى ) گفته است : اگر قانونگذاران مردان خردمندى باشند بايستى لزوم توضيح عوامل بيمارى مزبور و راههاى پيشگيرى از آن را در مواد حقوقى الزامآور ، بگنجانند . و اگر سياستمداران حقيقتا بخواهند رهبرى جامعه را به سوى بهترين آرمانهاى مادى و معنوى عمل كنند بايد براى جلوگيرى از بيمارى مزبور يعنى جهلپوشى اهميت حياتى قائل شوند .
ولى متاسفانه مىدانيم كه جوامع بشرى هنوز با همهء آن ادعاهايى كه دارد ، به آن مرحله از تكامل نرسيده است كه امثال اين گونه مسائل را حياتى تلقى كنند و به پيشگيرى اين بيماريهاى انسانكش بپردازند . با اين كه به نظر مىرسد بدون بر طرف شدن