كردن بشريت مىرسد ] و چنين نظر مىدهند كه شخصيت ممدوح نظيرى در تاريخ بشريت ندارد تدريجا ممدوح اگر در مشرقزمين مورد ستايش قرار بگيرد ، تا حد جلوه گاه مشيت خداوندى بالا مىرود و اگر در غرب باشد به جائى مىرسد كه مورد حسادت خدا قرار مىگيرد اين مدحى بوده است كه ولتر در بارهء نيوتن گفته بود : « كه اى خداى نيوتن ، راستى به نيوتن حسادت نمىورزى » اگر چه نيوتن شخصيت بسيار بزرگى است ولى مدح مزبور براى او اگر واقعا ولتر گفته باشد ، ناشى از كوته بينى ولتر در بارهء خدا مىباشد .
بهر حال بيمارى مداحى در همهء شرق و غرب دنيا و در همهء دورانها رواج كامل داشته است . فساد و تباهىهائى كه از مداحىهاى ناشى از نادانى و تملق نصيب بشريت گشته است ، خيلى فراوان است ما در اينجا نمونه اى از آنها را مىآوريم : 1 - دروغگويى محض كه از مداحى در شخصيتها تجاوز كرده ، يك پديدهء رايج در ميان همهء شئون بشرى گشته است .
2 - از كار انداختن استعدادها و نيروها و فعاليت شخصيتهايى كه مورد مدح قرار مىگيرند ، زيرا اين شخصيتها هر چه باشند ، بالاخره افرادى از انسانها هستند كه تحت تأثير ارزيابيهائى واقع مىشوند كه در بارهء آنها صورت مىگيرد ، چه بسيار اندكند شخصيتهائى كه مدح مداحان و عيبجوئى عيب - جويان دست و پاى آنان را نبندد و استعدادها و نيروهاى آنان را از كار نيندازد .
3 - تحريف واقعيات و برهم خوردن ارزشها و اصولى كه شخصيتها بايد خود را با آنها تطبيق دهند ، نه اين كه ملاك و محور آنها قرار بگيرند .
4 - پايمال شدن حقوق انسانها و جانشين گشتن باطلها بجاى آن حقوق .
5 - تورم خود طبيعى شخصيتها كه مورد مدح قرار مىگيرند و آن را باور مىكنند :
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 227
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٢٧