و قراردادن مردم در جاذبيت شخصيت خود برده است ، مىتواند معادل كيفر آن خطاها بوده باشد كه مردم در تحت تأثير شخصيت او مرتكب شدهاند .
تحليلى در ابعاد شخصيتها و جامعه و تاريخ كه از شخصيتها متأثر مىشوند
ما اين نظرهء افراطى را نمىپذيريم كه مىگويد : عامل محرك تاريخ و بوجود آورندهء تحولات جوامع ، شخصيتهائى هستند كه در باز كردن لابلاى سطوح طبيعت و توجيه گرديدنهاى انسانى نقش مؤثرى دارند . آن عقيدهء تفريطى را هم كنار مىگذاريم كه مىگويد : شخصيتها هيچگونه تأثيرى در جامعه و تاريخ به وجود نمىآورند . ما براى توضيح مقدار و چگونگى تأثير شخصيتها ، بايد سه نوع ابعاد اساسى را در نظر بگيريم : نوع اول : ابعاد متنوع خود شخصيت نوع دوم : ابعاد جامعه اى كه شخصيتها در آن بروز مىكنند و مطرح مىگردند .
نوع سوم : ابعاد تاريخ كه شخصيت در آنها منعكس مىشود .
نوع اول - ابعاد متنوع شخصيت
بعد يكم - شخصيتها مانند ساير مردم در مجراى قوانين طبيعت بوجود مىآيند و رشد مىكنند . با نظر به اين بعد تفاوتى با مردمان ديگر ندارند .
بعد دوم : مختصات مغزى يا روانى طبيعى شخصيتها است كه منشأ بروز امتيازات مخصوص در آنان مىباشد . اين مختصات ممكن است مربوط به عوامل وراثت ، يا ديگر عواملى باشد كه تاكنون براى ما مجهول ماندهاند .
بعد سوم - كوششها و تلاشهاى اختيارى است كه آن مختصات مغزى يا روانى را به فعليت مىرسانند و قابل بهره بردارى مىسازند .