ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 152

به مالكيت بر خود و ارزيابى و فراگير بودن خود بر همهء انسانها تبديل مىگردد و براى عشق و پرستش سراغ كمال اعلا و موجود برين را مىگيرد كه يگانه عامل اعتلا و تكامل حيات است . فعاليتهايى كه براى رسيدن به حيات معقول ضرورت دارد و مورد دستور و تحريك دين اسلام است ، حد وسط همهء فعاليتها است . در آيه اى از قرآن مجيد چنين آمده است : * ( وَكَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيداً ) * ( 1 ) ( و بدين ترتيب شما را امت وسط قرار داديم تا شاهد مردم بوده باشيد و پيامبر شاهد شما باشد . ) مقصود از شاهد در آيهء فوق ميزان و ملاك و مبنى مىباشد ، يعنى مكتبى را كه به امت اسلامى داده‌ايم ، با نظر به ماده و معنى و تلاش و آسايش و لذائذ و آلام و ساير واقعيتهاى متضاد كه تمايل به يكى از دو طرف و ناديده گرفتن طرف ديگر به افراط و تفريط مىكشاند ، مكتب اسلام حد وسط را پيشنهاد مىكند و همان مسير وسط است كه آدمى را به حيات معقول مىرساند ، حيات معقول حد وسط حياتهائى است كه بشر در امتداد تاريخ براى خود مىتواند انتخاب نمايد و در هيچ يك از دورانهاى تاريخ با رضايت همه جانبه ، نتوانسته است حياتهاى خارج از حيات معقول را بپذيرد . زيرا افراطها و تفريطها در انتخاب حياتهاى بدون محاسبه و يا تحميلى امرى است كاملا طبيعى ، به همين جهت است كه هيچ يك از آن حياتها نتوانسته است پاسخگوى همهء ابعاد انسانى بوده باشد . هنگامى كه يكى از ابعاد موجوديت آدمى بر ديگرى ترجيح داده مىشود ، انحراف از حيات آغاز مىگردد و حيات آسيب مىبيند ، در صورتى كه قرآن و ساير منابع معتبر اسلامى مانند سنت و عقل و اجماع ، واردساختن هرگونه ضرر و آسيب بر موجوديت