تفكرات تطبيقى طرح بر اجرا . البته در اين نوع كارهاى فكرى ، اگر چه به عنوان مقدمه براى كارهاى عينى انجام مىگيرد ، با اين حال رابطه ميان آنها و كارهاى عينى ، جبرى ضرورى نيست ، زيرا مقدارى فراوان از كارهاى مزبور در معرض تحقيق و انتقاد و تصحيح قرار مىگيرد و مخصوصا در موقع ورود طرح به قلمرو اجرا ممكن است با مشكلاتى زياد روبرو شود و حتى به طرد نقشه و طرح منجر گردد و با اين حال كار فكرى صورت گرفته و انرژيهائى مصرف شده و زمانى كم و بيش ، مستهلك گشته است .
3 - كار فكرى براى ادامهء جريان طبيعى موضوع
- مانند تفكرات پزشكى براى تشخيص بيماريها براى اقدام به معالجهء بيمار ، نتيجهء اين گونه تفكرات ادامهء جريان طبيعى موضوعات است ، چه در قلمرو اجزاى جهان ماده و چه در منطقهء انسانها و ساير جانداران . و مانند حفظ منابع آب و مسير الكتريسيته از ورود عوامل اخلالكننده از اين نوع است فعاليتهاى فكرى قضائى ، زيرا احقاق حق و محوساختن ظلم و تعدى در حقيقت كوشش براى ادامهء جريان طبيعى زندگى اجتماعى است .
4 - كار فكرى در راه سازندگى انسانها براى حيات فردى و اجتماعى مطلوب
- فعاليتهاى تعليم و تربيتى با انواع گوناگونى كه دارند . نتيجه اين كارها به فعليت رساندن استعدادهاى متنوع انسانى است . اگر انگيزهء اين فعاليتهاى فكرى و راهيابىهاى منطقى تكامل رو به افزايش انسانها نباشد ، نتيجه اى جز همان كارهاى شمارهء 3 كه ادامهء جريان طبيعى موضوع است نخواهند داشت . فاصلهء ميان اين گونه كارهاى مغزى و اعمال عينى ، مخصوصا با در نظرداشتن ارادهء آزاد كه انسانها دارا مىباشند ، فوق العاده زياد است ، مگر اين كه كيفيت تعليم و تربيت نوعى انتخاب شود كه انسانها در قالبهاى جبرى ، مسير تعيينشده را به طور جبر پيش بگيرند .