و ارزش آن ، در اين منطقه بيشتر مىگردد ، زيرا عوامل اجتماعى كار و توليد و توزيع اجتماعى كالا و حقوق كار و محاسبهء ارشادهاى اقتصادى براى جلوگيرى از تورم و بيكارى و رقابتهاى پايمال كنندهء ضعفا و غير ذلك در مسائل مربوط به كار و كارگر و ارزش كالا تأثير فراوان مىگذارند .
در اين منطقه انسانهائى مطرح مىشوند كه زندگى دسته جمعى دارند و توليد و توزيع و تفكرات و به جريان انداختن نيروها را در حال ارتباط اجتماعى انجام مىدهند . مسلم است كه بررسى كار و ارزش آن در اين منطقه ، انسانىتر بوده تمايلات سودجويانهء شخصى افراد تقليل مىيابد ، و با اين حال مكتبها و متفكرانى هستند كه پديدهء اجتماع را با مفاهيمى تفسير مىكنند كه واقعيت انسان از آن پديده حذف مىگردد . براى توضيح بيشتر نظريات اين تفسير كنندگان را به دو نظريهء عمده تقسيم مىكنيم : نظريه يكم - اجتماع را افرادى مىداند كه از همهء جهات و ابعاد انسانى و از همهء خواستهها آزادند . جز در مواردى كه براى اجتماع و افراد مزاحمتى ايجاد نمايد . اين تزاحم و تصادم و طرق جلوگيرى آن ، به وسيلهء قانون اعلان شده و به وسيلهء دادرسيها تحقيق و تطبيق مىگردد ، سپس به دست اجرا سپرده مىشود . مبانى قانون اعلانشده به يك همزيستى بر كنار از تعدى به حوزهء رسمى شخصيت افراد تكيه مىكند ، نه بر واقعيت حيات انسانها و با آشنائى به خواستههاى تكاملى و خواستههاى پست آنان مانند خودخواهى در اشكال مختلفش و سودجوئى با رنگهاى گوناگونش .
نظريه دوم - اجتماعى را پىريزى مىكند كه با كوشش و تلاشهاى پى - گيرانه در راه مرتفع ساختن تزاحم و تنازع در راه پولپرستى و سودجوئى ، گامهاى جدى برداشته و هزاران مسئله را كه از روش حيات اقتصادى سود - پرستانه پيش روى مردم به وجود مىآمد ، منتفى مىسازد . طبيعت خودخواه و سودجوى بشرى نه در اين نظريه و نه در نظريه يكم اصلاح نمىشود ، بلكه در
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 98
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٩٨