ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 95

شيخ محمود شبسترى پل لانژون فيزيكدان مشهور مىگويد : اگر بگويم : « اگر چمدانم را در روى ميز حركتى بدهم ، اين حركت ناچيز در همهء كهكشانها اثرى خواهد داشت ، شدت ارتباط ميان اجزاى طبيعت به حدّيست كه شما بايستى از نظر علمى بپذيريد » . اين مسئله از نظر علمى و فلسفى سخت مورد اختلاف است كه آيا حركت و تحول اشياء موجب بروز تنوع در آنها است يا تنوع اشياء در حال ارتباط ، حركت و تحول را بوجود مىآورد بدانجهت كه هيچ يك از طرفين نزاع ، دليل علمى يا فلسفى قاطع براى خود نمىيابند ، لذا هر كسى پاسخ مسئله را با مقدارى از قضاياى ذوقى مطرح مىكند . بهر حال آنچه كه از جملات امير المؤمنين عليه السلام برمىآيد ، اينست كه جريان اشياء كه با داشتن اختلاف در ماهيت و خواص با يكديگر ارتباط برقرار مىكنند ، از روى نظم و قانون بوده و داراى سيستم كاملا حساب شده ايست كه باعث مىشود بروز و نمودها در زمانهاى مخصوصى صورت بگيرد . جريان محاسبهء دقيق و سيستماتيك در جهان هستى و چهرهء رياضى دستگاه طبيعت را از آيات فراوانى مىتوان استفاده كرد . از آن جمله : 1 - * ( إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْناه بِقَدَرٍ ) * ( 1 ) . ( ما همه چيز را در اندازهء معين آفريده‌ايم ) . 2 - * ( الله يَعْلَمُ ما تَحْمِلُ كُلُّ ) * ( 2 ) .