عبارت است از قرار گرفتن يك موضوع ( مملوك ) در حوزهء اختيار انسان ( مالك ) از نظر تصرفات و نقل و انتقال و اتلاف مملوك كه مورد امضاى قراردادهاى اجتماعى است .
مملوكيت يك عنوان اعتبارى است كه از قراردادهاى زندگى دسته جمعى بوجود مىآيد و قابل دفاع و قابل ترتّب آثار ديگر مىگردد . همچنين مالكيت خداوندى از نوع اختصاصات ملكى طبيعى هم نيست كه ميان موضوعات عينى و خواصّ آنها برقرار مىشود ، مانند شكر و شيرينى آن ، انسان و توالد و تناسل او . . . بلكه مالكيت خداوندى يكى از صفات او است كه قرار گرفتن موجودات را از نظر هستى و نيستى و بقاء و قوانين حاكم بر حركت و سكون در اختيار مطلق خداوندى بيان مىكند .
اگر بخواهيم تشبيهى براى توضيح اجمالى اين رابطه بيان كنيم ، شايد رابطهء نيروى عقل آدمى با معقول و تعقل او بىمناسبت نباشد . يا با يك مسامحهء لازم مانند رابطهء اختصاص « من » انسانى با خويشتن مىباشد كه مىگوئيم : « من اختيار خودم را دارا هستم » .
6 - رابطهء حفظ
* ( فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ ما أُرْسِلْتُ ) * ( 1 ) . ( قطعا ، خداى من حفظ كنندهء همهء اشياء است ) . * ( ذلِكُمُ الله رَبُّكُمْ لا إِله إِلَّا ) * ( 2 ) . ( و او بر همهء اشياء وكيل است ) . اين رابطه بيانكنندهء يكى از عاليترين و اساسىترين مسائل الهيات است كه مردم معمولى از درك آن محرومند . در تفكرات معمولى چنين است كه خداوند موجودات را آفريد و سپس دست از كار كشيد و اكنون در يك جايگاه بسيار بالائى
هامش
( 1 ) هود آيهء 57 .
( 2 ) الزمر آيهء 62 .