ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 54

تعظيم قرار بدهد . اين احترام و تعظيم به رهبران و مربّيان الهى كه امرى است فطرى و عقلانى ، غير از پرستش و عبوديت است كه تنها شايستهء مقام شامخ ربوبى است . كسانى كه پديدهء احترام و تعظيم را نمىتوانند از پرستش تفكيك كنند ، مناسب است كه مقدارى در پديده‌ها و فعاليتهاى روانى خود مطالعه و بررسى نمايند . با دقت كافى در بارهء اين پديده‌ها روشن خواهد شد كه پرستش و عبوديت بدون احساس وابستگى وجود و تسليم و خضوع نهايى در برابر معبود ، امكانپذير نيست ، در صورتى كه احترام و تعظيم به وسايط كمال و خيرات جز اشتياق و آرزو و تكاپو براى شكوفان ساختن استعداد پذيرندهء اعتلا و ترقى منشأ ديگرى ندارد كه اگر توفيق دست بدهد با آن رشد و كمال راهى لقاء اللَّه خواهد گشت . اين نكتهء مهم را هم در نظر بگيريم كه صفا و خلوص روحى وقتى بحدّ اعلا مىرسد ، چنان كه در پيشوايان الهى مانند پيامبران و أئمهء معصومين عليهم السلام ، ديده مىشود ، تعظيم و گرايش خاصّى را به آن مقربان درگاه الهى بوجود مىآورد ، نه به معناى پرستش آنان ، بلكه به اين معنى كه وجود آنان به جهت تصفيه درون و گذشت از هوى و هوسها شايستهء جلوهء عظمتهاى الهى گشته است ، در حقيقت اين تعظيم و گرايش هم براى آن خداى توانا است كه آن انسانهاى برين را جلوه گاه عظمت خود قرار داده است . مىدانيم كه آيات الهى كه در آفاق و انفس مطابق گفتهء قرآن : * ( سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الآفاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّه الْحَقُّ ) * ( 1 ) . ( ما به زودى آيات خود را در آفاق و انفس ( جهان برونى و درونى ) به آنان نشان خواهيم داد ، تا براى آنان روشن شود كه تنها حق او است ) . در همهء موجودات عالم هستى يكسان نيست يك دانه شن آيتى است ، انديشه‌هاى سازندهء ترقىها و تكاملها هم آيتى است . آيا دو آيت از نظر نشان دادن عظمت الهى يكى است هيچ انسان عاقل و آگاهى با اختيار خود براى رسيدن بيك دانه شن نمىكوشد ، با اين كه آن هم بنوبت خود آيت و دارندهء لباس هستى