ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 42

« تلك الغرانيق العلى و انّ شفاعتهنّ لترتجى » . ( اين بتها موجودات و الا هستند و شفاعت آنها مورد اميدوارى است ) ( 1 ) . دليل ششم - گريگورى ملطى - معروف به ابن عبرى در بيان داستان موسى ( ع ) مىگويد : « فقال موسى انّ لسانى الثغ ثقيل النّطق ، كيف يقبل منّى فرعون قال اللَّه له : انّى قد جعلتك الها لفرعون » ( 2 ) . ( موسى به خدا گفت : زبان من لكنت دارد و به سخن گفتن سنگين است ، فرعون چگونه دعوت مرا خواهد پذيرفت خداوند فرمود : من ترا بر فرعون إله ( خدا ) قرار دادم ) . مسلم است كه مقصود از إله ، خداى يگانه نيست ، بلكه نمايندهء خداوندى و مسلط بر فرعون است . دليل هفتم - ژان ژاك روسو - مىگويد : « براى كشف بهترين قوانين كه به درد ملل بخورد ، يك عقل كل لازم است كه تمام شهوات انسانى را ببيند ، ولى خود هيچ حسّ نكند . با طبيعت هيچ رابطه اى نداشته باشد ، ولى آن را كاملا بشناسد . سعادت او بما مربوط نباشد ، ولى حاضر بشود به سعادت ما كمك كند . . . بنا بر آنچه گفته شد ، فقط خدايان مىتوانند چنان كه شايد و بايد براى مردم قانون بياورند » ( 3 ) . بديهى است كه روسو يك مرد مسيحى بوده و اعتقادى به خدايان نداشته است ، لذا مقصودش از خدايان ، انسانهاى الهى و مربوط به ماوراى طبيعت مىباشد . دليل هشتم - ترتيبى است كه در ميان خدايان مصر ديده مىشود ، امون رع بعنوان آفتاب مخفى خدايى است كه رمزى براى معبود سيستم دهندهء هستى است و