دست يافت . ولى احتمال قوى مىرود كه مقصود دين نوح و ابراهيم خليل ( ع ) باشد كه اديان بزرگ آن دوران ، ادعاى تبعيت از آن را داشتند . در آيات قرآنى شواهد روشنى براى اين مطلب وجود دارد كه دين واقعى الهى داراى متن واحد بوده و در كتب و آثار معتبر و در سينههاى پاكان شناخته شده بود . نمونه اى از آياتى كه دين حنيف واحد را متن واقعى اديان معرفى مىكند ، اينست : 1 - * ( شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ ما وَصَّى بِه نُوحاً وَالَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ وَما وَصَّيْنا بِه إِبْراهِيمَ وَمُوسى وَعِيسى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلا تَتَفَرَّقُوا ) * ( 1 ) . ( براى شما از دين تشريع كرده است آنچه را كه به نوح توصيه نموده ، آنچه را كه به تو وحى كرديم و به ابراهيم و موسى و عيسى توصيه نموديم كه دين را برپاداريد و پراكنده نشويد ) . 2 - * ( ما كانَ إِبْراهِيمُ يَهُودِيًّا وَلا نَصْرانِيًّا وَلكِنْ كانَ حَنِيفاً مُسْلِماً ) * ( 2 ) . ( ابراهيم نه يهودى بود و نه نصرانى ، بلكه او حنيف و مسلم بود ) . ( حنفيت كه به معناى رستگارى است ، در اصطلاح همان متن مشترك و اصلى اديان را مىگويند ) : 3 - * ( إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هادُوا وَالنَّصارى وَالصَّابِئِينَ مَنْ آمَنَ بِالله وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَعَمِلَ صالِحاً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ ) * ( 3 ) . ( كسانى كه ايمان آوردند و آنان كه به يهوديت گرويدند و ملت نصرانى و صابئيون ، كسانى هستند كه به خدا و روز قيامت ايمان آورده ، عمل صالح انجام بدهند ، براى آنان است پاداششان نزد پروردگارشان و براى آنان نه ترسى است و نه اندوهگين خواهند بود ) .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 256
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٥٦
هامش
( 1 ) الشورى آيه 13 .
( 2 ) آل عمران آيه 67 .
( 3 ) البقرة آيه 62 .