ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 240

2 - ( حمد مر خدا را است كه برهان هستى او اينست كه هيچ موضوعى وجود ندارد كه تأثير و فعاليت خداوندى در آن نباشد ) . 3 - ( حمد مر خدا را است كه كسى كه او را انكار مىكند ، در حقيقت آفريننده و صورتبخش خود را نفى مىكند ، يا در حقيقت كسى را انكار مىكند كه او را در ذهن خويشتن بوجود آورده صورتى در بارهء او كشيده است ) . نوع دوم - حمد در مقابل نعمت و امتيازاتى است كه از محمود ( حمد شده ) به انسان عنايت شده است . در اين نوع از حمد ، باضافهء اعتراف و تذكر به عظمت اختيارى ، شخص حامد ( حمدكننده ) در نتيجهء درك نعمت و امتيازى كه بدون عامل جبرى براى منعم ( دهندهء نعمت ) به او داده شده است ، تحرك روحى پيدا مىكند و به ذكر عظمت و انعام او مىپردازد . تشويق و دستور به هر دو نوع حمد در قرآن مجيد ، فراوان آمده است . نمونه اى از آيات قرآنى كه نوع يكم از حمد را متذكر مىشود ، بقرار زير است : 1 - * ( الْحَمْدُ لِلَّه الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ ) * ( 1 ) . ( حمد مر خدا را است كه آسمانها و زمين را آفريده است ) . 2 - * ( الْحَمْدُ لِلَّه فاطِرِ السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * ( 2 ) . ( حمد مر خدا را است كه آفرينندهء آسمانها و زمين است ) . نمونه اى براى نوع دوم از حمد در آيات قرآنى : 1 - * ( وَقالُوا الْحَمْدُ لِلَّه الَّذِي صَدَقَنا وَعْدَه وَأَوْرَثَنَا الأَرْضَ ) * ( 3 ) . ( و آنان گفتند : حمد مر خدا را است كه وعدهء خود را براى ما بجاى آورد و زمين را براى ما ارث گذاشت ) . 2 - * ( وَقالُوا الْحَمْدُ لِلَّه الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ ) * - ( 4 ) .