آن حادثه خلاف قانون و نظم است .
حتى اگر ما نتوانيم حادثه اى را كه در آينده بوجود خواهد آمد ، از اكنون پيشبينى قطعى نماييم ، پس از آنكه حادثهء مفروض بوجود آمد ، تعينى را نشان خواهد داد كه نتيجهء تعينهاى مسير آن حادثه بوده است .
پس از آنكه اين گونه آگاهىها را در بارهء نظم و قانون بدست آورديم مىرويم به سراغ آيهء قرآنى كه چهرهء قانونى و رياضى جهان را بما نشان داده است .
مطلب سوم - از تفاعل و تكاپوهايى كه ميان واقعيات و مبانى سرازير شده از فوق طبيعت صورت مىگيرد ، پديدهها و رويدادهايى بوجود مىآيد . اين پديدهها و رويدادها زودگذر و بىاساسند كه بايستى دير يا زود از مجراى حقايق جارى رخت بربندند .
براى درك واقعيت نهايى بودن اين مطلب ، بايستى بروز و نمود حوادثى را كه در امتداد زمان و در فضاها و جوها بوجود مىآيند ، مورد دقت قرار بدهيم . اين حوادث چگونه انسانها را ببازى مىگيرند ، يا نيرومندان بوسيلهء اين رويدادها چگونه مىتوانند زير دستان را ببازى بگيرند ، اين حوادث گاهى بمرتبه اى از جاذبيت و چشمگيرى مىرسند كه اصيلترين حقايق انسان و جهان را فرعى و بى - اساس نمايش مىدهند .
اين حوادث تاريخ را تفسير مىكند و گاهى بعنوان فلسفهء تاريخ در استخدام صاحبان مكتبها در مىآيد . . . پس از آنكه اين مسائل را بررسى كرديم و خود آن حوادث را با ارزيابى منطقى دريافتيم ، مىآئيم بسراغ اين آيه كه كفهاى ناپايدار حوادث را فلسفه و هدف و عوامل اصلى انسان و جهان تلقى نكنيد .
اين كفها رفتنى هستند و در شرايطى بوجود مىآيند و مدتى روبناى زندگى شما و مظاهر طبيعت را اشغال مىنمايند و سپس راه خود را پيش مىگيرند . مبادا اين كفهاى ناپايدار شخصيت فردى و اصول عالى اجتماعى شما را تجزيه نمايد و متلاشى بسازد .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 212
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢١٢