تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 155

مساهمون:

ص١٥٥

انديشه عامل شناخت و تصرف در انسان و طبيعت

يكى از عاليترين فعاليتهاى مغز بشرى انديشه است ، در ابراز اهميت اين فعاليت عالى ، دين اسلام و متفكران شرق و غرب داد سخن داده‌اند . در آيات قرآنى اين محصول عالى مغز با كلمات مختلفى سخت مورد تعظيم قرار گرفته است . از آن جمله : در 17 مورد مادّهء تفكر ( انديشه ) به كار رفته و شديدترين تشويق را به كسانى متوجه ساخته است كه در بارهء طبيعت و موجوديت خودشان مىانديشند : * ( الَّذِينَ يَذْكُرُونَ الله قِياماً وَقُعُوداً وَ ) * ( 1 ) . ( و آنان در خلقت آسمانها و زمين مىانديشند ) . * ( أَ وَلَمْ يَتَفَكَّرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ ) * ( 2 ) . ( آيا آنان در بارهء خويشتن نمىانديشند ) . در هفده مورد مادّهء فقه ( فهم عالى ) آورده شده است ، از آن جمله : * ( لأَنْتُمْ أَشَدُّ رَهْبَةً فِي صُدُورِهِمْ ) * ( 3 ) . ( اين براى آن است كه آنان فهم عالى ندارند ) . و در سه مورد مادّهء تدبير به كار رفته است مانند : * ( أَ فَلَمْ يَدَّبَّرُوا الْقَوْلَ ) * ( 4 ) . ( آيا در سخنى [ كه براى رشد و تكامل آنان گفته مىشود ] نمىانديشند ) . و در 48 مورد مادهء تعقل گوشزد شده و انواعى از تحريكات شديد به تعقل و توبيخ از عدم تعقل بيان شده است . مانند : * ( أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِها ) * ( 5 ) .

هامش
( 1 ) آل عمران آيهء 191 .
( 2 ) الروم آيه 8 .
( 3 ) الحشر آيهء 13 .
( 4 ) المؤمنون آيهء 68 .
( 5 ) الحج آيهء 46 .