بررسى كنيم ، با مطالب شگفتآورى روبرو خواهيم شد ! و شايد علىبن ابيطالب نخستين زمامدار مشرقزمين و بلكه اولين پيشواى تاريخ انسانيت است كه بر خلاف رسوم و عادات زمان و مردم دوران خود ، اوامرى را صادر كرده است .
در آن هنگام كه قانونگذاران و فلاسفه قرون قديم ، مقدار مالياتهاى همگانى را فقط با تكيه به انديشه و ميل شخصى ، معلوم و معين مىساختند ، و راه جمعآورى آن را هم فقط در طرقى منحصر مىكردند كه باز خودشان انتخاب مىنمودند و در پخش و مصرفكردن آن هم ، نظر خود را بر هرگونه نظر و رأى توده ترجيح مىدادند ، علىبن ابيطالب در اين زمينه مطلبى را بيان مىدارد كه انديشمندان فرانسه در قرن هيجدهم آن را بيان داشته و تثبيت نمودند ، بهطورى كه هماكنون ، در سراسر زمين ، پايه اساسى مسائل مربوط به ماليات شده است !
ما در موقع بحث از تساوى در ماليات ، به اندازه كافى روش امام را در اين زمينه روشن ساختيم و اكنون براى توضيح بيشتر و تأييد آن مطالب ، به اجمال مىگوييم :
علىبن ابيطالب زمامداران را « نمايندگان ملت » مىنامد . و باز اينكه امام ، به اين نمايندگان دستور مىدهد كه در موضوع ماليات بين مردم مساوات را اجرا كنند و فقط به اندازهاى كه مصلحت همگانى و نيازمندى جامعه اقتضا مىنمايد ، از مردم ماليات بگيرند و از كسى كه قدرت براى پرداخت ماليات ندارد ، چيزى نگيرند بلكه بهطور كلى او را معاف بدارند و در صورت لزوم ، بهجاى او ، آن را از اموال ثروتمندان دريافت كنند !
علي صوت العدالة الإنسانية (امام على ع صداى عدالت انسانى) (فارسى) — صفحة 995
مساهمون: جورج جرداق
ص٩٩٥