انسانى بهخاطر عقيدهء مذهبى خود مورد آزار قرار نگيرد . او همه مردمى را كه در سايه حكومت عادلانهاى بهسر مىبردند ، مورد خطاب قرار داد و فرمود : « بر هيچيك از شما ، مسلمان يا معاهد ، ستم روا داشته نمىشود » « 1 » .
و از دستورات كلى و عمومى امام ، به مجريان قانون اين است : « من به شما دستور مىدهم كه با اهل ذمه با عدالت رفتار كنيد و داد مظلوم را بگيريد و بر ستمگر سختگيرى بنماييد و نسبت به توده مردم با گذشت و اغماض باشيد و تا آنجا كه مىتوانيد ، نيكوكارى بكنيد » . و باز در همين زمينه است : « بر اهل قبله ستم مكن و بر اهل ذمه ظلم روا مدار » .
فراتر از آرا و عقايد على كه در گفتار و رفتار وى منعكس بود ، در بيان معنى آزادى عقيده و در بيان حق مردم در انتخاب آزادانه افكار و آراى گوناگون ، وجود ندارد .
* * * ماده يازدهم مىگويد :
11 . « آزادى نشر انديشهها و افكار آزادى بيان از گرانبهاترين حقوق بشرى است . پس هر انسانى با كمال آزادى حق دارد آنچه را كه مىخواهد بگويد و بنويسد و چاپ و منتشر كند ، ولى او در قبال اين آزادى ، در اوضاع و شرايط خاصى كه در قانون بيان شده است ، مسئول خواهد بود » .
هامش
( 1 ) . اهل ذمه يا معاهد ، آن گروه از اهل كتاب هستند كه از شرايط زندگى عادلانه در جامعه اسلامى بهرهمند مىشوند . . . م