سپس نظر كوتاهى است به مورد اختلاف بين اين تعليمات و آن مواد ، كه ناشى از اختلاف زمان و مكان ، شرايط و امكانات ، انگيزهها و نيازمندىها و يا عواملى از اين قبيل است .
و همچنين مقارنه بين آن فروع و مسائلى است كه در اصول انقلاب بزرگ آمده ، با موارد همانندى كه در تعاليم علىبن ابيطالب وجود دارد . . . و همچنين نشاندادن موارد و چگونگى و علل اين اختلاف است . . . و سپس همانند سازى بين افكار و مفاهيمى كه ادبا اروپا ، قبل از انقلاب و در خلال آن ، با آن روبرو بودند ، با نظريات و مفاهيم همگونهاى است كه در دوران علىبن ابىطالب وجود داشت .
مدرك و دليل عمده ما در اين تطبيق و مقايسه ، پيداكردن يك جمله يا يك عبارت از امام علىبن ابيطالب نيست كه بهطور صريح يا اشاره با يكى از عبارات و مواد هفدهگانه اعلاميه حقوق بشر فرانسه كه محصول كوشش مشترك انسانيت در خلال همه قرون و اعصار تاريخ است وفق مىدهد . زيرا كه اينگونه دلايل در بسيارى از موارد ، پوچ و بىارزش است و ما كمى پيشتر « 1 » به اينگونه دلايل و استدلالها اشاره كرده و آراى هواداران آن را تقبيح نموديم .
دليل و مدرك ما ، وحدت و همآهنگى تام وكاملى است كه در شخصيت امام علىبن ابيطالب آن را مىبينيم . هماهنگى و وحدتى كه امام را يك انديشمند بزرگ و داراى اصول و مبانى بههمپيوسته و راه و روش روشن و منظم قرار داده است . امام على با اينكه در قانون و برنامه كلى خود مانند « اعلاميه حقوق بشر فرانسه » يا اعلاميه
هامش
( 1 ) . به اواخر مجلد اول ترجمه ما رجوع شود . م