دوستداشتن ميهن متهم ساخت و گفت : « انسان از وجدانش اين سؤال را مىكند كه آيا سرمايهدار واقعاً و از روى صميم قلب ميهن را دوست مىدارد ؟ » .
* * * صداى ولتر « 1 » در كنار صداى رفيق بزرگش روسو همچنان ارتفاع و گسترش يافت و فريادش همچنان بهگوش رسيد ، تا آنكه بنيادهايى را از هم فرو ريخت ، كاخهايى را از هم پاشيد و تاج و تختهايى را سرنگون ساخت و دنيايى را تكان داد و كمر تعصب و خرافات را شكست و دماغ آن را بر خاك ماليد و پوست آن را از هم دريد و پاره كرد ! و سپس با گلوخاك پيشانى تجاوزكاران و دماغ ستمكاران را گلآلود نمود و آنان مانند سگان ، بر روى دمهايشان نشستند و بهعوعو پرداختند ! .
هامش
( 1 ) . ولتر درباره اسلام نيز نظرياتى ابراز داشته و سرانجام اسلام را بر مسيحيت ترجيح داده است . در اين زمينه مطالعه كتاب اسلام از نظر ولتر تأليف آقاى دكتر جواد حديدى ، چاپ مشهد بسيار مفيد است . . . م