كنند و نشرياتى مانند رسالههاى « روستا » را امكان نداشت كه بهطور آشكار ، چاپ نمايند . « 1 »
و همچنانكه اين امپراطور آزادى سياسى و دينى و فكرى را اعدام كرد ، آزادى اجتماعى و شهرى را نيز نابود نمود . در دوران او از سادهترين و آسانترين كارها آن بود كه هر فرد فرانسوى بدون گناه و محاكمه روانه زندان گردد ، و فقط كافى بود كه خود او يا يكى از درباريان يك « نامه رسمى » كه نام اين يا آن هموطن را داشت ، به رجال پليس بفرستد كه آن هموطن را در تاريكىهاى زندان تا روز مرگ ، جايش دهند ! . اين امپراطور فرانسوى عادت و رسم قديمى : « محاكمه جنازهها » ! را بهشكل نفرتآورى تجديد كرد . « 2 »
* * * من در اينجا از خواننده محترم خواهش مىكنم كه با من در يك بررسى سريع و اجمالى همگامى كند . من مىخواهم تعجب خود را درباره كار بعضى از مورخان اروپايى يا غير اروپايى اظهار كنم كه درباره اين شخص و دوران طلايى وى كه آنان پنداشتهاند ! سخنانى گفتهاند !
هدف و كار اين شخص لويى چهاردهم آن بود كه صدايى جز صداى او شنيده نشود و هيچ انسانى را در سرزمين او حق اظهارنظر دربارهء هيچ كار بزرگ يا كوچكى نباشد . او در قدرت و ارتش و دارايى كشور ، نيرويى يافته بود كه او را در اجراى ارادهاش يارى مىكرد و او همهء آنها را در راه هوسهاى خود بهكار مىبرد .
هامش
( 1 ) . تاريخ اعلان حقوقالانسان ، ص 72
( 2 ) . تاريخ اعلان حقوقالانسان ، ص 74