انگيزيسيون يك جوان 19 ساله بهنام « ويليام هانتر » را بهجرم خواندن تورات آتش زد ؛ وقتى كه رجال دادگاه او را دستگير نمودند ، پرسشهايى درباره بعضى از مراسم و تشريفات بهاصطلاح دينى از وى نمودند و چون او گفت كه اين تشريفات ارزشى ندارد . . . او را زندانى ساختند و سپس سوزانيدند ، در حالى كه او مىگفت : « من در راه آزادى خود ، از شكنجه و آزار نمىهراسم » . ملكهء با ايمان ! « مارى » دو تن از اسقفهاى آزاد به نام « لاتيمر » و « ريدلى » را دوست نمىداشت و به همين جهت دستور ويژه ملكه براى سوزانيدن آن دو صادر شد و آنان در 1555 در « اكسفورد » سوزانيده شدند ! و سپس سومين اسقف بهنام « كرنمار » ! سوزانده شد و اين سه راهب طبق دستور خاص ملكه به آتش كشيده شدند ولى براى ظاهرسازى آنان را بهاتهام « گمراهى » و « اعراض از دين » ! محاكمه نموده و سوزانيدند ! .
در انگلستان آتش زبانه مىكشيد و پيشتازان آزادى انديشه در عصر جديد را در كام خود فرو مىبرد و « گمراهان بىدين » ! بهخاطر اجراى دستور و تمايل ملكهء نيكوكار ! در ريشهكن ساختن و از بينبردن « الحاد و بىدينى » سوزانده مىشدند . « 1 »
ولى بايد پرسيد : آيا زندانها و آتشها و تبهكارىهاى ديگر توانست توده مردم را از پيشروى در راه آزادى باز دارد ؟
هرگز ! توده انگليس در حالى كه بهفرداى بهتر ايمان داشت ، اوضاع ناگوار را تحمل نمود و به پيشروى خود در راه تكامل و
هامش
( 1 ) . چنان كه قبلًا اشاره كرديم « مارى » بهاندازهاى جنايت و وحشيگرى نموده كه تاريخ به او « مارى خونخوار » نام داده است . م