قسمتهائى از كلام امام ، از زمان شريف رضى به بعد ، متأسفانه بهتدريج از بين رفته است .
« مسعودى » كه قبل از سيدرضى مىزيسته « 1 » در كتاب خود ، در فصلى تحت عنوان « فى ذكر لمع من كلامه و اخباره و زهده » مىنويسد : « . . . مردم از خطبههاى على بيش از چهارصد و هشتاد و اندى حفظ كرده بودند . . . . » « 2 »
و با توجه به اينكه در « نهجالبلاغه » بيش از 240 خطبه و كلام از امام نقل نشده است - غير از نامهها و كلمات قصار - روشن مىگردد كه حداقل در حدود 240 خطبه ديگر امام ، يعنى درست به همان اندازه كه در « نهجالبلاغه » نقل شده ، متأسفانه جمعآورى نگشته و احتمالًا بيشتر آنها هم به مرور زمان از بين رفته است ؟
خوشبختانه در عصر ما - بهويژه در يك ربع قرن اخير - با توجه به گسترش دسترسى به منابع و مأخذ قديمى و امكان عكسبردارى از كتب خطى و نسخ نفيس ، اقداماتى در اين زمينه بهعمل آمده و عدهاى به استخراج ديگر كلمات امام عليه السلام پرداختهاند و كتابهائى بعنوان « مدرك » و يا « مستدرك » تأليف نمودهاند كه در آنها به نشان دادن مصادر خطبهها و كلمات منقول در « نهجالبلاغه » و يا به جمعآورى ديگر كلمات امام همت گماشتهاند كه از آن جمله است :
1 . « ماهو نهجالبلاغه » تأليف مرحوم سيد هبةالدين شهرستانى ، چاپ عراق .
هامش
( 1 ) مسعودى به سال 346 هجرى درگذشت و سيدرضى در 47 سالگى به سال 406 هجرى فوت نموده است
( 2 ) « مروجالذهب » مسعودى ، چاپ بيروت ، دارالاندلس ج 2 صفحه 419