بود ، تا چه حد در راه خداى خود استقامت و فداكارى به خرج داد يا ميزان و مقدار ايمانش تا چه پايه بود .
يهوداى اسخريوطى
اين شخص يكى ديگر از حواريون دوازدهگانهاى است كه « خداوند عيسى مسيح » آن را برگزيد و شما در صفحات گذشته وضع كار و كيفيت امر او را دانستيد و بدين ترتيب حال حواريون بزرگ و كوچك و شاگردان خاص عيسى مسيح را فهميديد و از اينجا بايد به وضع شاگردان ديگر و اصحاب طبقهء اول مسيح پى ببريد .
پولس
اما طبقهء دوم آنها ، يعنى شاگردان شاگردان نيز وضع خوبى ندارند ؛ به عنوان نمونه از « پولس » نام مىبريم . پولس از بزرگترين و مشهورترين آنهاست و به قول كتاب اعمال رسولان - كه مهمترين اناجيل پس از اناجيل اربعه است - او بزرگترين مجاهد در راه نشر رسالت مسيحيت است ، و در واقع ، همين پولس بود كه مسيحيت را در سوريه ، روم و يونان تبليغ كرد و در داخل اروپا تا حدود اسپانيا آن را پيش برد و در اين راه با هرگونه مانع و مصيبت و مشكلى مبارزه كرد و چنانكه در اعمال رسولان آمده بارها در معرض هلاك قرار گرفت . . . چنانكه شاگرد او مرقس نيز از وى پيروى نمود و در بعضى از مسافرتها همراه وى بود . . . .
البته اين گفتهء اعمال رسولان است « 1 » ، ولى اگر با نظر دقت موضوع را بررسى كنيم و به عمق مطلب توجه كنيم ، مىبينيم كه اين يهودى نصرانى شده مردى است كه اصولًا پايبند دين و شريعتى نيست ، بلكه با همهء اديان بازى مىكند و يك هدف بزرگى در
هامش
( 1 ) . اعمال رسولان ، پس از انجيل يوحنا ، در عهد جديد چاپ شده است ( خ ) .